جزوه تایپ شده تشریح و مورفولوژی گیاهی
خلاصه کتاب تشریح و مورفولوژی گیاهی پیام نور دکتر فریده دخت سیدمظفری دکتر روح انگیز نا دانلود ی دانشگاه آزاد ارشد
)( :
: /ً :ٔ ٔ ٔ ٔ ٔ ٔ ٔ ٔ ٔ ٔ ٔ : ٔ ٔ ً ً ً ً ً ٔ 
:
؛ ٔ ٔ )(، )( )( –: ٔ ؛ : : ) ( ًً ً:
:
ً ) ( () ً ) -(. ) ( می گویند و جزوه درخت شناسی ۲ که متشکل از دیواره نخستین و تیغهمیانی است و دو حفره پیت دو طرفه را از هـم جدا میکند، غشــای پیت) Pit membrane( نام دارد. دهانهای که به طرف سطح درونی حفره یعنی روبروی حفره سلول است، منفذ پیت) Pit aperatus( گویند. دو نوع پیت قابل تشخیص است: پیت ساده ) Simple pit( و پیت هالهای یا لبهدار) Bordered pit(.
ویژگی مهم پیت هالهای در این است که دیواره پسین بر روی حفره پیت گسترش یافته، لبهای را روی منفذتشکیل میدهد بطوریکه منفذ بصورت باریک در مرکز آن قرار میگیرد. در پیت ساده، دیواره پسین چنین رشدی ندارد.
تغییرات دیواره گیاهی
1- مواردی که موجب استحکام سلول می شوند:
الف( چوبی شدن) Lignification(: این عمل سبب استحکام سلول میشود. ممکن است در این عمل همه دیواره چوبی شود) مثلاً در اسکلرانشیم( و یا اینکه قسمتی از آن چوبی گردد، بدین ترتیب که مواد چوبی از داخل بر روی دیواره نخستین رسوب میکنند)مانند آوندهای چوبی(. چوبی شدن از تیغه میانی آغاز میشود و به دیواره پسین میرسد. این عمل در تیغه میانی و دیواره نخستین شدیدتر صورت میگیرد. براساس نظریههای جدید، چوب از تغییرات همیسلولز حاصل میشود. بنابراین چوبی شدن درلایههایی که سلولز کم دارند شدیدتر است. به همین دلیل تیغه میانی که فاقد سلولز است لیگنین فراوان دارد. جزوه تشریح و مورفولوژی گیاهی نخستین که دارای ترکیبات پکتوسلولزی است کمی چوبی میشود و دیواره پسین که تقریباً از سلولز خالص ساخته شده است چوبی نمیشود و یا بصورت بسیار ناقص چوبی میگردد. چوب )لیگنین( سبب ازدیاد مقاومت و سختی دیواره میشود ولی قابلیت ارتجاعی آن را کم میکند.
ب( معدنی شدن) Mineralisation(: این عمل سبب استحکام سلول و کاهش میزان نفوذ پذیری آن میگردد .در این عمل نمکهای مختلفی مثل نمکهای کلسیم و سیلیس در سطح درونی دیواره بصورت بلور رسوب میکنند. معدنی شدن را میتوان به دو دسته آهکی شدن و سیلیسی شدن تقسیم بندیکرد.
1. آهکی شدن) Calcification(: آهک یا کربنات کلسیم معمولاً در دیواره سلولهای بشره یا زیر بشره
)هیپودرم( رسوب میکند. این عمل بیشتر در نهاندانگانی مثل: تیره کدو و گاوزبان دیده میشود. رسوب کربنات کلسیم در جلبک قرمزی به نام Lithothamnion )لیتوتامنیون(، به حدی زیاد است که جلبک را به شکل سنگ در میآورد و به همین علت ریسههای این جلبک شکنندهاند. سلولی که آهکی میشود اصطلاحااصطلاحاً لیتوسیست Lithocyst و رسوب داخل آن را سیستولیت گویند. سلولهای محتوی سیستولیت معمولاً از سایر سلولهای اپیدرم درشتترند مثال: در بشره برگ فیکوس.
دانلود رایگان خلاصه کتاب تشریح و مورفولوژی گیاهی pdf
2. سیلیسی شدن) Silicification(: این عمل برای استحکام بخشیدن به سلول است که در طی آن ذرات سیلیس در دیواره سلولهای بشرهای برگ و ساقه و اغلب در تک لپهایها جمع میشود. تیزی و برندگی برگ گیاهان تیره غلات و تیزی کرکهای گزنه به همین علت است. در برگ خرما ذرات سیلیس بصورت بلورهای کروی شکل مجتمع شدهاند.
2- مواردی که موجب کاهش تراوایی می شوند:
الف( کوتینی شدن) Cutinization(: این پدیده اغلب در قسمت بیرونی سلولهای اپیدرمی برگ و ساقه صورتمیگیرد. نتیجه این عمل، کاهش تراوایی و افزایش مقاومت سلول در برابر عوامل بیرونی است. لایه نازکی از کوتین که روی سلولهای بشرهای را میپوشاند کوتیکول نام دارد. این لایه در سلولهای مسن ضخیمتر است .دیواره بیرونی )اگزین( دانه گرده گیاهان عالی و اسپور گیاهان پست، از جنس کوتین است. کوتین فقط در محلول گرم و جوشان پتاس) KOH( حل میشود. منشأ آن را لیپیدهای درون سلولی میدانند.
ب( مومی شدن) Cerification(: ذرات موم در سطح بیرونی بشره برگ و ساقه و حتی میوه برخی از گیاهان و دانههای گرده، روی کوتیکول قرار میگیرد. موم به شکلهای مختلف دیده میشود. در کلم بصورت دانههای ریز و منظم و ( ) (: ً :
: : : ً )(
بدین ترتیب که در ناحیه استوایی سلول و عمود بر رشتههای دوک، میکروتوبولهایی به نام فراگموپلاست) phragmoplast( در محل صفحه تقسیم و در وسط آن ظاهر میشوند و بهطرف دو قطب سلول پیش میروند. بدین ترتیب صفحهای از جنس پکتین و همیسلولزبین دو هسته قرار میگیرد که به طرف دیوارههای جانبی پیش رفته و سیتوپلاسم را به دو بخش تقسیم میکنند .عقیده بر این است که قبل از مرحله آنافاز، دستگاه گلژی خارج از دوک ظاهر میگردد و در مرحله آنافاز ،وزیکولهای حاوی قندهای مختلف از دستگاه گلژی خارج میشوند و سپس با حرکت به داخل سلول در منطقه استوایی بین فراگموپلاستها بصورت خطی قرار میگیرند. به این ترتیب ورقهای از جنس پکتین به نام صفحه سلولی) Cell plate( بوجود میآید که پس از پیدایش سلولز در دو طرف آن، تیغه میانی نامیده میشودو بدین صورت دیواره نخستین شکل میگیرد
سیتوپلاسم
فضای اطراف هسته سلول سیتوپلاسم نام دارد. در درون سیتوپلاسم اجزای مختلفی وجود دارد که اندامک های
درون سیتوپلاسم نام دارد هر یک از این اندامک ها جزوه تشریح و مورفولوژی گیاهی خاصی مانند، تغذیه ، تنفس سلول، تولید انرژی ، تولید پروتئین و … بر عهده داند این اندامک ها عبارتنداز
:ریبوزم ها
ریبوزم ها ذرات کوچک و کروی شکلی هستند، قطر آنها 150 الی 200 آنگستروم است. ریبوزوم یک
نوکلئوپروتئین است یعنی از اسید نوکلئیک و پروتئین تشکیل شده است . ریبوزم ها در تمام سلول ها وجود دارند که نحوه پخش و پراکندگی آنها یکسان نیست. این ذرات در درون سیتوپلاسم به حالت آزاد و یا چسبیده به شبکه ی آندوپلاسمی دیده می شوند. ریبوزوم ها جزو اندامک های بدون غشائ می باشد ریبوزم ها در ساختن پروتئین شرکت می کنند و در درون سلول های فعال بدن تعداد آنها زیادتر است . ریبوزوم ها از دو زیر واحد بزرگ و
. کوچک تشکیل شده اند ،که فقط در زمان پروتئین سازی :
فهرست مطالب