جزوه تعلیم و تربیت در اسلام
دانلود جزوه
دانلود جزوه کتاب تعلیم و تربیت اسلامی خلاصه پیام نور شریعتمداری خسرو باقری رشته علوم تربیتی مدرسان شریف برای آزمون استخدامی دکتر
؟
ّ «» «» ّّ: : ؛
: ؛ … .
ّ: ّ؟
: (). ِّ ً ً ّّ… .
[چنانکه خواهیم دید، شهید مطهری دانلود جزوه تعلیم و تربیت در اسلام PDF از این دیدگاهها و مطالب مطرح در ذیل آنها را فیالجمله قبول دارد و میپذیرد که بسا در شناسایی فعل اخلاقی از غیر اخلاقی، مؤثّرند؛ ولی با مطرح کردن آنها به عنوان معیار کامل (جامع و مانع) مخالف است]
ّْ: : ّْ؛ ّّ«ْ» «» ّْ : ّ«ْ» ؛ «»؟!
]:[ اگر محبّت را «نوع دوستی» تعبیر کنیم، آیا محبّت به حیوانات، اخلاقی نیست؟ (با توجه به اینکه حیوانات همنوع ما نیستند)
سؤال دیگر: آیا محبّت کردن به هر انسانی ـ هر چند لایق محبّت نباشد ـ ، اخلاقی است؟
شهید مطهری در مجموع، نظریۀ «غیردوستی» یا «نوعدوستی» را در باب معیار فعل اخلاقی، کامل نمیداند، ولی آن را صددرصد هم رد نمیکند؛ زیرا بخشی از حقیقت در این معیار هست، نه تمام حقیقت. بنا بر این، معیار محبّت کامل نیست.
در قسمت بعد، به نظریۀ «وجدان» میپردازیم که کانت فیلسوف آلمانی به عنوان معیاری برای فعل اخلاقی مطرح کرده است.
دانلود رایگان جزوه تعلیم و تربیت در اسلام
2. وجدان
معیار دیگری که برای فعل اخلاقی مطرح شده، نظریۀ کانت است که معتقد است:
«وجدان، نیرویی است غیر از عقل و عاطفه که خداوند در درون انسان قرار داده است وانسان را به کار خیر و اجتناب از کار شر، دعوت میکند».
بر این اساس، هر کاری که مطابق وجدان باشد، «اخلاقی» است و هر کاری که مطابق وجدان نباشد، «غیر اخلاقی» است. به اعتقاد کانت، معیار وجدان، در همۀ انسانها هست و این فرمانهای اخلاقی که وجدان هر کس بدو میدهد، تکلیف انسان است که خداوند از طریق وجدان، به انسان داده است. عذاب وجدان نیز نیرویی است بازدارنده، که انسان را از کار غیر اخلاقی دور میکند.
نقد نظریه کانت
شهید مطهری وجدان را نیز (همانند محبّت و نوعدوستی) اصالتاٌ میپذیرد؛ ولی در نقد دیدگاه کانت و بیان اشکالات این نظریه، چند نکته مطرح میکند:
نکتۀ اوّل: ندای وجدان اگر در کنار ندای هوا و هوس و هواهای نفس قرار بگیرد، قابل تشخیص و بازشناسی نخواهد بود. پس وجدان [در این هنگام، کارآیی خود را از دست میدهد و لذا] : ؟ ؛ ّ [پس غیر اخلاقی است]؛ ِ ِ «» :
«».
• • • «» «» • ؛ ؛ ّ
«» : ّّ[و در این صورت است که آن کار، «اخلاقی» شمرده میشود].
: ؛ ّ • ؛ ؛ اراده باشد.
• عقل دو نوع است:
1. عقل نظری
قصدش کشف حقایق، برای رسیدن به سعادت است.
2. عقل عملی
کارش مهار کردن رفتار انسان است و حاکم بر وجود انسان است.
نقد این دیدگاه
شهید مطهری گرچه میل و اراده را قبول دارد، ولی این دیدگاه را نیز در باب معیار فعل اخلاقی، ناقص میشمارد؛ زیرا میل و اراده، به تنهایی نمیتواند همه جا حاکم باشد؛ بلکه در برخی موارد باید از عقل و حتی از برخی آیات و روایات استفاده کرد.
5. پسند
بر اساس نظریۀ پسند، هر چه مورد پسند افراد قرار گیرد، همان اخلاقی است.
نقد: این معیار کارآیی ندارد چراکه در بحث معیارها، در پی آنیم که بگوییم چرا فلان کار غیر اخلاقی است؛ حال آنکه طبق این نظر، هر کسی میتواند ادّعا کند که «آنچه کردهام، مورد پسندم بوده؛ پس اخلاقی است»!
6. پرستش
یکی از نظریات مطرح در بارۀ معیار فعل اخلاقی، «نظریۀ پرستش» است. بر این اساس، هر کس که کار اخلاقی میکند، به نوعی خداوند را عبادت کرده است؛ اگرچه عبادت او ناآگاهانه باشد.
پس چه بسا کسی که در شعور آگاه خودش خداوند را نمیشناسد و او را قبول ندارد، نا خود آگاه با انجام دادن کاری اخلاقی، او را عبادت کرده است.
در کارهای دیگر چنین است که نا دانلود جزوه تعلیم و تربیت در اسلام PDF انجام میشود؛ ولی پرستش نا آگاهانه چگونه است؟
پرستش در این نظریه، حقیقتی است که در عمق فطرت ما وجود دارد و تعریف آن نیز چندان ساده نیست. هر کاری که بر اساس این فطرت با شکوه انجام شود، حتی اگر ناخودآگاه و بدون قصد عبادت باشد، اخلاقی شمرده میشود. پرستش ناآگاهانه، در همۀ موجودات هست و اختصاص به انسان ندارد؛ به خلاف پرستش آگاهانه که در موجودات غیر ذیشعور نیست.
نقد این دیدگاه
اخلاق بر اساس پرستش آگاهانه شکل میگیرد و لذا آنچه بر اساس پرستش ناآگاهانه باشد، «کار اخلاقی» شمرده نمیشود. این بحث همانند بحث زیبایی است که در آن جا نیز شهید مطهری اصل بحث زیبایی را میپذیرد؛ ولی قبول ندارد که هر چیزی که مبتنی بر زیبایی باشد، اخلاقی است.
7. کرامت نفس، محور اخلاق اسلامی
آخرین معیار فعل اخلاقی، کرامت و عزّت نفس است.
شهید مطهری در مجموع، معیار کامل و تمام را عبادت و پرستش میداند و معتقد است که اخلاق، تنها در نظام فکری اسلام قابل توضیح و توجیه است. لذا اگر شخصی بیدین بر اساس فطرت خود کاری بهظاهر اخلاقی انجام دهد، در نگاه شهید مطهری اخلاقی شمرده نمیشود.
ایشان توضیح میدهد که: پرستش نوعی رابطۀ خاضعانه و ستایشگرانه و سپاسگزارانهای که انسان با خدای خود بر قرار میکند. این نوع رابطه را انسان تنها با خدای خود برقرار میکند و تنها در مورد خدا و صادق است. در مورد غیر خدا نه صادق است و نه جایز.
(به نظر شهید مطهری، خود واقعی و کرامت نفس، باعث میشود تمام استعدادهای وجود انسان، هماهنگ با هم و بدون افراط و تفریط، شکوفا شوند. یعنی اخلاق در اسلام، بر محور خودشناسی و احساس کرامت در خود واقعی است)
در قسمت بعد، با دیدگاه شهید مطهری در بارۀ «خود» و انواع آن، آشنا خواهیم شد و خواهیم دید که ایشان، چه جایگاهی برای این بحث در نظام تربیتی و اخلاقی اسلام قائل است.
دانلود جزوه تعلیم و تربیت در اسلام PDF
چگونه میتوان استعدادهای مختلف انسانی را هماهنگ با هم شکوفا کرد؟
حقیقت روح انسانی، بسیار پیچیده است و استعدادهای مختلفی دارد. مکاتب مختلف اخلاقی، هر کدام بر یکی از این استعدادها تأکید کردهاند و انگشت نهادهاند. ؟
«ِ » ؛ «».
«» :
:
ِّّ ّّّّ«» که باید با آن مبارزه کرد؟!
در پی مباحث جلسۀ پیش، این سؤال مطرح میشود که:
«آیا نفسی که باید تکریم شود، غیر از نفسی است که باید با آن مبارزه کرد و حتی میراند؟».
برخی در پاسخ به این سؤال، گفتهاند که در درون انسان دو نوع نفس وجود دارد: نفسی که باید خوار شود، مهار شود و حتی کشته شود؛ و نفسی که باید بزرگ داشته شود.
شهید مطهری این دانلود رایگان جزوه تعلیم و تربیت در اسلام PDF را قبول ندارد و معتقد است آن «من»ای که میگوید: «من آب میخورم»، «من تشنه میشوم»، همان من است که میگوید: «من خدا را عبادت میکنم» [پس دو نوع نفس نداریم]؛ اما آنچه باید مهار شود و نابود گردد، «نفس غیر حقیقی» [یا «منِ غیر واقعی»] است که شهید مطهری آن را «ناخود» مینامد.
پس مبارزه با نفس، در واقع، مبارزۀ «خود» با «ناخود» است. و پیروزی خود بر ناخود، باعث شادی آدم میشود.
مثال برای شناسایی «ناخود»
جایی که پزشک، بیمار را از خوردن غذای لذیذی منع میکند، جدال درونی بین «خود» و «ناخود» او بر پا میشود و اگر میل طبیعی او بر عقل او پیروز شود، احساس شکست و شرمندگی میکند. اما اگر ارادۀ اخلاقی و عقل آدمی، بر میل طبیعیاش چیره شوند ـ و مثلاً از دارویی زیانبار پرهیز کند و یا نیمه شب، بستر گرم را برای نماز ترک کند ـ ، احساس پیروزی میکند. در واقع، در این پیروزی، «منِ واقعی و حقیقی» پیروز شده و آنچه شکست خورده، «ناخود» است.
«خود»، همان چیزی است که با کرامت نفس آدمی سازگار باشد و هر چیزی که خلاف آن باشد، «ناخود» است.
ِّ ؛ :
{َ ََ َ} «»، «». «»،
دانلود جزوه تعلیم و تربیت در اسلام PDF
جزوه تعلیم و تربیت در اسلام دانلود جزوه
دانلود جزوه کتاب تعلیم و تربیت اسلامی خلاصه پیام نور شریعتمداری خسرو باقری رشته علوم تربیتی مدرسان شریف برای آزمون استخدامی دکتر؟ ّ «» «» ّّ: : ؛
: ؛ … .
ّ: ّ؟ : (). ِّ ً ً ّّ… . ّْ: : ّْ؛ ّّ«ْ» «» ّْ : ّ«ْ» ؛ «»؟! ]: : ؟ ؛ ّ ؛ ِ ِ «» : «». • • • «» «» • ؛ ؛ ّ«» : ّّ. : ؛ ّ • ؛ ؛ اراده باشد. • عقل دو نوع است: 1. عقل نظری قصدش کشف حقایق، برای رسیدن به سعادت است. 2. عقل عملی کارش مهار کردن رفتار انسان است و حاکم بر وجود انسان است. نقد این دیدگاه شهید مطهری گرچه میل و اراده را قبول دارد، ولی این دیدگاه را نیز در باب معیار فعل اخلاقی، ناقص میشمارد؛ زیرا میل و اراده، به تنهایی نمیتواند همه جا حاکم باشد؛ بلکه در برخی موارد باید از عقل و حتی از برخی آیات و روایات استفاده کرد. 5. پسند بر اساس نظریۀ پسند، هر چه مورد پسند افراد قرار گیرد، همان اخلاقی است. نقد: این معیار کارآیی ندارد چراکه در بحث معیارها، در پی آنیم که بگوییم چرا فلان کار غیر اخلاقی است؛ حال آنکه طبق این نظر، هر کسی میتواند ادّعا کند که «آنچه کردهام، مورد پسندم بوده؛ پس اخلاقی است»! 6. پرستش یکی از نظریات مطرح در بارۀ معیار فعل اخلاقی، «نظریۀ پرستش» است. بر این اساس، هر کس که کار اخلاقی میکند، به نوعی خداوند را عبادت کرده است؛ اگرچه عبادت او ناآگاهانه باشد. پس چه بسا کسی که در شعور آگاه خودش خداوند را نمیشناسد و او را قبول ندارد، نا خود آگاه با انجام دادن کاری اخلاقی، او را عبادت کرده است. در کارهای دیگر چنین است که نا دانلود جزوه تعلیم و تربیت در اسلام PDF انجام میشود؛ ولی پرستش نا آگاهانه چگونه است؟ پرستش در این نظریه، حقیقتی است که در عمق فطرت ما وجود دارد و تعریف آن نیز چندان ساده نیست. هر کاری که بر اساس این فطرت با شکوه انجام شود، حتی اگر ناخودآگاه و بدون قصد عبادت باشد، اخلاقی شمرده میشود. پرستش ناآگاهانه، در همۀ موجودات هست و اختصاص به انسان ندارد؛ به خلاف پرستش آگاهانه که در موجودات غیر ذیشعور نیست. نقد این دیدگاه اخلاق بر اساس پرستش آگاهانه شکل میگیرد و لذا آنچه بر اساس پرستش ناآگاهانه باشد، «کار اخلاقی» شمرده نمیشود. این بحث همانند بحث زیبایی است که در آن جا نیز شهید مطهری اصل بحث زیبایی را میپذیرد؛ ولی قبول ندارد که هر چیزی که مبتنی بر زیبایی باشد، اخلاقی است. 7. کرامت نفس، محور اخلاق اسلامی آخرین معیار فعل اخلاقی، کرامت و عزّت نفس است. شهید مطهری در مجموع، معیار کامل و تمام را عبادت و پرستش میداند و معتقد است که اخلاق، تنها در نظام فکری اسلام قابل توضیح و توجیه است. لذا اگر شخصی بیدین بر اساس فطرت خود کاری بهظاهر اخلاقی انجام دهد، در نگاه شهید مطهری اخلاقی شمرده نمیشود. ایشان توضیح میدهد که: پرستش نوعی رابطۀ خاضعانه و ستایشگرانه و سپاسگزارانهای که انسان با خدای خود بر قرار میکند. این نوع رابطه را انسان تنها با خدای خود برقرار میکند و تنها در مورد خدا و صادق است. در مورد غیر خدا نه صادق است و نه جایز. (به نظر شهید مطهری، خود واقعی و کرامت نفس، باعث میشود تمام استعدادهای وجود انسان، هماهنگ با هم و بدون افراط و تفریط، شکوفا شوند. یعنی اخلاق در اسلام، بر محور خودشناسی و احساس کرامت در خود واقعی است) در قسمت بعد، با دیدگاه شهید مطهری در بارۀ «خود» و انواع آن، آشنا خواهیم شد و خواهیم دید که ایشان، چه جایگاهی برای این بحث در نظام تربیتی و اخلاقی اسلام قائل است. دانلود جزوه تعلیم و تربیت در اسلام PDF چگونه میتوان استعدادهای مختلف انسانی را هماهنگ با هم شکوفا کرد؟ حقیقت روح انسانی، بسیار پیچیده است و استعدادهای مختلفی دارد. مکاتب مختلف اخلاقی، هر کدام بر یکی از این استعدادها تأکید کردهاند و انگشت نهادهاند. ؟ «ِ » ؛ «». «» : : ِّّ ّّّّ«» که باید با آن مبارزه کرد؟! در پی مباحث جلسۀ پیش، این سؤال مطرح میشود که: «آیا نفسی که باید تکریم شود، غیر از نفسی است که باید با آن مبارزه کرد و حتی میراند؟». برخی در پاسخ به این سؤال، گفتهاند که در درون انسان دو نوع نفس وجود دارد: نفسی که باید خوار شود، مهار شود و حتی کشته شود؛ و نفسی که باید بزرگ داشته شود. شهید مطهری این دانلود رایگان جزوه تعلیم و تربیت در اسلام PDF را قبول ندارد و معتقد است آن «من»ای که میگوید: «من آب میخورم»، «من تشنه میشوم»، همان من است که میگوید: «من خدا را عبادت میکنم» ؛ اما آنچه باید مهار شود و نابود گردد، «نفس غیر حقیقی» است که شهید مطهری آن را «ناخود» مینامد. پس مبارزه با نفس، در واقع، مبارزۀ «خود» با «ناخود» است. و پیروزی خود بر ناخود، باعث شادی آدم میشود. مثال برای شناسایی «ناخود» جایی که پزشک، بیمار را از خوردن غذای لذیذی منع میکند، جدال درونی بین «خود» و «ناخود» او بر پا میشود و اگر میل طبیعی او بر عقل او پیروز شود، احساس شکست و شرمندگی میکند. اما اگر ارادۀ اخلاقی و عقل آدمی، بر میل طبیعیاش چیره شوند ـ و مثلاً از دارویی زیانبار پرهیز کند و یا نیمه شب، بستر گرم را برای نماز ترک کند ـ ، احساس پیروزی میکند. در واقع، در این پیروزی، «منِ واقعی و حقیقی» پیروز شده و آنچه شکست خورده، «ناخود» است. «خود»، همان چیزی است که با کرامت نفس آدمی سازگار باشد و هر چیزی که خلاف آن باشد، «ناخود» است. ِّ ؛ : {َ ََ َ} «»، «». «»،
URL: https://jozvahaw.ir/download/pdf/book/85/
نویسنده: saman
5
فهرست مطالب