نمونه سوالات تفسیر موضوعی قرآن
دانلود جزوه
تفسیر: قیامی از” ام القری”
به تناسب اشارهای که در آیات گذشته به مساله شرک شده، در نخستین آیه مورد بحث به نتیجه :” “َ( ْ ُِِ ََِْ ُ ٌَِ ََِْْ).
:” “َ( َْ ََِْْ ٍَِِ).
َِْْ:ٍََََُِِْْ:” ” (- .(ََْ ََِْْ ٍَِ:” ” (- .(َََْ ََِْْ ًَِ:” ” (- .(ََُِ َُِْ:” ” (- .(:” () ًَََُِْْْْ”( َََُِِِْ ََُُْْ ََْ).
” َ”ُْ(ََََِِْْْ ََْ ِِ).” َِ”(ٌَِِْ َ
ٌَِ ِِِ ).
” ” (” “َََِِ” ََِِْْ” ).
ٌََِِِْ”َ ٌَِ ِِِ” ” ” ” ”
«»
َُُِِْ”ََُْْ ََْ” ؟ ؟! : ” ” ” ” ” ” ” ” ” ”
” ” ” ” ؟ ().
().
: ” () ” ” ” ” «»
:
َ:َِْْ ََََََِِْْ، 
ًََُِْ:” ٍَِْ َََُْ” ” .«»
ٌََُِِْ:ََ َ ََِِْ:” “.
َََِ:ََ َََُُِِْْْ ًََِِِْ:
” ().
() ( ) . ” ” ” ” :
َََِْ :َِِْ ٍٍَََََُُُِِِْْْ:” “.
ٌَِ*** َِِْ” وَ فَرِیقٌ فِی السﱠعِیرِ” بیانگر تقسیم مردم به دو گروه بود، در آیه بعد میافزاید:” اگر خدا
میخواست همه آنها را امت واحدی قرار میداد، و به حکم اجبار هدایت میکرد و مؤمن میساخت”.
َ اللﱠهُ لَجَعَلَهُمْ( أُمﱠهً واحِدَهً).
اما ایمان اجباری چه ارزشی دارد؟ و چگونه میتواند نمونه سوالات تفسیر موضوعی قرآن کمال انسانی گردد؟ تکامل واقعی آن است که انسان با اراده خویش، و
در نهایت اختیار و آزادی طی کند.
آیات قرآن پر است از دلائل اختیار و آزادی اراده انسان، اصولا امتیاز انسان از جانداران دیگر همین مساله است، و اگر آزادی
انسان از او گرفته شود در حقیقت انسانیت او از او گرفته شده است! این بزرگترین امتیازی است که خداوند به او داده، و راه
تکامل را به
صورت نامحدود به روی او گشوده است، این سنت غیر قابل تغییر الهی است.
و عجیب است که گروهی بیخبر هنوز طرفدار مکتب جبرند، و در عین حال دم از مکتب انبیا میزنند، در حالی که قبول جبر
مساوی است با نفی تمام محتوای مکتب انبیا، نه تکلیف مفهومی خواهد داشت، نه سؤال و جواب، نه اندرز و نصیحت، و به
طریق اولی نه ثواب و عقاب! نه انسان هرگز در کار خود تردید میکند و نه پشیمانی مفهومی خواهد داشت، و نه اصلاح
اشتباهات گذشته.
سپس به مساله مهم دیگری در این رابطه میپردازد و توصیف گروهی را که اهل بهشت و سعادتند در برابر گروهی که به دوزخ فرستاده میشوند با این عبارت بیان میکند:” ولی خداوند هر که را بخواهد در رحمت خود وارد میکند، و برای ظالمان ولی و
ِلُ مَنْ یَشاءُیاوریفِین سترَحْمَتِهِ”( وَ الظﱠالِمُونَ ما لَهُمْ مِنْ وَلِیﱟلا ونَصِیرٍ).
با توجه به اینکه ” ” ” ” ()
” ” ” ” ؟ 
ْ ِِ َِْ ٌَُْ ٌَِ:” ” (- .(ََُْ َََِِِ: َِ ََُ َْ ًَََََََُِِِِِِْْْ ُْ َُِ:” “.
” ” ” ” ” ” ” ” «»
” ” ” ََُُِِ”( َ َِْْ).
” ” ” ” َ َُِِِ”ِ َ َِْْ” (- .(” ” () ().
:
” َُُْ”( ََِْْ ََُ
َُِْ).
:” ُُِِ”( ٌٍََِْ).
ٍََِْ:َِِْْ ََََُُِِِْ ٍَََََََُُُِِْْْ ٍُِ:
ترتیب در چهار آیه مورد بحث یازده وصف دیگر از اوصاف کمالیه پروردگار (اعم از اوصاف ذات و اوصاف فعل) بیان شده است:
وصف ولایت مطلقه او، احیای مردگان، توانایی بر همه چیز، خالقیت آسمانها و زمین، آفرینش همسران و تکثیر انسانها، عدم
وجود مثل و مانند برای او، شنوا بودن، بینا بودن، سلطه بر خزائن آسمان و زمین، رزاقیت، و علم او به همه چیز.
صفاتی که از نظر بیان مکمل یکدیگر، و همه دلیلی بر ولایت و ربوبیت او و در نتیجه طریقی است برای اثبات توحید عبادت.
دانلود رایگان تست تفسیر موضوعی قرآن همراه جواب
-1 شناخت صفات خدا
از آنجا که علم و دانش ما بلکه تمام هستی ما محدود است هرگز نمیتوانیم به کنه و حقیقت ذات خداوند که نامحدود است،
برسیم چرا که آگاهی از کنه چیزی به معنی احاطه بر او است، چگونه موجود محدود میتواند احاطه بر ذات نامحدودی پیدا کند، همچنین شناخت کنه” صفات” خدا که عین ذات او است نیز برای موجود محدودی همچون ما امکان پذیر نیست.
بنا بر این آنچه ما از ذات و صفات خدا میدانیم یک علم اجمالی است، و بیشتر بر محور آثارش دور میزند.
از سوی دیگر چون الفاظ ما برای رفع نیازمندیهای زندگی روزمره ما وضع شده، هرگز نمیتواند بیانگر ذات و صفات نامحدود
حق باشد، لذا الفاظ علم و قدرت و حیات و ولایت و مالکیت و سایر الفاظی که بیانگر صفات ثبوتیه و سلبیه او است رنگ
دیگری به خود میگیرد، و اینجاست که گاه به تعبیراتی برخورد میکنیم که در یک نظر سطحی متناقض و متضاد است، اما با دقت
روشن میشود که همه بیانگر یک واقعیت است.
مثلا میگوئیم خداوند هم” اول” است و هم” آخر” هم” ظاهر” است و هم” باطن” با همه چیز است اما همراه آنها نیست، و
جدا از همه چیز است اما بیگانه از آنها نیست.
البته اگر با معیار مفاهیم این الفاظ در موجودات محدود و ممکن سخن بگوئیم چیزی که اول است نمیتواند آخر باشد، و چیزی که ظاهر است نمیتواند باطن باشد، ولی هنگامی که این الفاظ را در افق ذات بینهایت او میاندیشیم میبینیم همه با هم جمع است، چرا که موجود نامتناهی در عین اول بودن آخر و در عین ظاهر بودن باطن است.
اینجاست که میگوئیم مهم در شناخت اوصاف جمال و جلال او این است که به این حقیقت توجه داشته باشیم” هیچ چیز مثل او نیست، و او نیز شبیه به هیچ چیز نیستکَمِثْلِهِلَیْسَ”” شَیْءٌ “.
امیر مؤمنان علی ع این حقیقت را به وضوح در خطبههای نهج البلاغه بازگو کرده است، آنجا که میفرماید:
ما وحده من کیفه، و لا حقیقته اصاب من مثله، و لا ایاه عنی من شبهه، و لا صمده من اشار الیه و توهمه:
” آن کس که برای او کیفیت قائل شود او را یکتا ندانسته، و کسی که برای او مثل و مانندی قرار دهد به حقیقت ذاتش پی نبرده.
æ هر کس او را شبیه چیزی بشمرد او را قصد نکرده.
æ آن کس که به او اشاره کند یا در وهم و اندیشه خویش آورد او را از ابعاد منزه ندانسته”! .«1»
در جای دیگر میفرماید:
کل مسمی بالوحده غیره قلیل:
” هر چیز نام وحدت بر آن گذارده شود موجود کمی است، جز او که وحدتش دلیل بر عظمت نامتناهی اوست” .«2»
کوتاه سخن نمونه سوالات تفسیر موضوعی قرآن باید در باب صفات خدالَیْسَهمیشه باکَمِثْلِهِچراغ” شَیْءٌ ” (چیزی همانند او نیست) حرکت کرد، و در پرتو” لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواًأَحَدٌ” (هیچکس همانند و شبیه او نیست) به ذات پاکش نگریست، و تعبیر” ” -ََْ””َِِِْ” ٌَْ ”
:” ” ” ” :
().
: ” ” :
” ” () ” ” ” ”
” ” ” ” َََِِِْْ” ٌَْ” .«»
— –
یا تنگی معیشت دلیل بر خشم و غضب او است، زیرا خداوند
گاه انسان را به وسعت روزی آزمایش میکند، و اموال سرشاری در اختیار او قرار میدهد، و گاه با تنگی معیشت میزان مقاومت و
پایمردی او را روشن میسازد، و آنها را از این طریق پرورش میدهد.
گاه ثروت زیاد مایه بلا و عذاب جان صاحبان آنهاست، و هر گونه آرامش و استراحت را از آنها میگیرد چنان که قرآن مجید در آیه 55 سوره توبه میگوید:
لا أَوْلادُهُمْ إِنﱠما یُرِیدُ اللﱠهُ لِیُعَذﱢبَهُمْ بِها فِحَیاهِنْیاالْوَالدﱡسُهُمْتَزْهَقونْفَُأَهُمْ کافِرُونَ:” فزونی اموال و اولاد آنها تو را در شگفتی فرو نبرد، خدا میخواهد آنان را به این وسیله در زندگی دنیا مجازات کند و در حال کفر بمیرند”! در جای أَنﱠما نُمِدﱡهُمْدیگرمیبِهِگوید:مِنْ مالٍ وَ بَنِینَ نُسارِعُ لَهُمْفِیلْخَیْراتِلا یبَشلْعُرُونَ:” آیا آنها چنین میپندارند که اموال و فرزندانی را که به آنان دادهایم برای این است که درهای خیرات را به رویشان بگشائیم، چنین نیست، آنها نمیفهمند” (مؤمنون-
.(56 -55
ب- تقدیر روزی تضادی با تلاشها ندارد-
نباید از آیاتی که در زمینه تقدیر و اندازهگیری روزی به وسیله پروردگار آمده چنین استنباط کرد که تلاشها و کوششها نقشی در
این زمینه ندارد، و اینها را بهانه تنبلی و فرار از زیر بار مسئولیتها و مجاهدتها در مقیاس فرد و اجتماع قرار داد، که این پندار بر
ضد آیات فراوانی از قرآن مجید است که سعی و کوشش و تلاش را معیار موفقیتها شمرده است.
هدف این است که با تمام تلاشها و کوششها باز به روشنی میبینیم
فهرست مطالب