سوالات حقوق جزای اختصاصی 1
جرایم علیه اموال و مالکیت کارشناسی ارشد دانشگاه پیام نور دانشگاه ازاد اسلامی علمی کاربردی سراسری دولتی رشته حقوق میر محمد صادقی ساولانی
: : : : : !! : ؟؟
( =+) :
: () ؟ : : – – :
: :
( ) () ؟ :
– – – –
– – – -:
– – – – : : :
– – = – – = زن
3-مرد = مرد +
– 4- زن = مرد
نکته : حالات فوق در خصوص زن و مرد غیر مسلمان هم صدق می کند یعنی اگر یک مرد کافر ، یک زن کافر را به قتل برساند ، ولی دم زن باید فاضل بپردازد.
نکته : مرد کامل است ، زن پس جنس غلبه می کند. اگر قاتل مرد کافر باشد ، مقتول زن مسلمان باشد ، در اینجا به ظاهر فاضل دیه باید پرداخت شود اما فاضلی وجود ندارد چون زن مسلمان برابر با مرد کافر است.
نکته : در خصوص زمانی که قاتل زن است و مقتول مرد است ، شبهه اي حاصل میشود که آیا می توان افزون بر قصاص ، فاضل دیه را هم اخذ نمود ؟؟ خیر فقط به قصاص اکتفا میشود به عبارتی نفس به نفس.
نکته : فاضل دیه باید قبل از اجراي قصاص باشد. حال اگر شخص صاحب حق یا ولی دم فاضل را نپردازد و قصاص اجرا شود ، تکلیف ساقط نمی شود بلکه باید به ورثه قاتل پرداخت شود.
نکته : جنین اگر سقط شود ، قصاص ندارد چون انسان نیست به همین خاطر دیگر فاضل موضوعیت ندارد.
نکته : قصاص حق است. حق ولی دم یا مجنی علیه. دقت می شود که اگر شخص قاتل زن حامله باشد ، در اینجا قصاص ثابت است اما نباید احتیاط در قصاص را نادیده گرفت. در اینجا حکم به آن است که قصاص اجرا شود اما همراه با تاخیر در اجرا. به دلیل قاعده فقهی لایسرف فی القتل.
یعنی در قتل اسراف نشود.
نکته : در حقوق جزاي عمومی 3 بحث بر واکنش اجتماعی است یعنی مجازات ها. براي مجازات ها می توان عوامل مخففه ، عوامل مشدده و عوامل مسقط کننده را لحاظ نمود. دقت می شود که قصاص به هیچ عنوان با موجبات تخفیف قابل جمع نیست اما تاخیر با احراز شرایطی جائز است.
نکته : تا وضع حمل یا پایان بارداري قصاص منتفی می شود بعد از آن هم تا پایان شیرخوارگی پس ازآن اجراي قصاص بلامانع است.
نکته : در خصوص زن حامله مورد فوق در نفس بود. در مورد عضو باز هم قانون نظر به آن دارد که قصاص با تاخیر اجرا شود. البته اگر اجراي قصاص خوف آن داشته باشد که به جنین لطمه یا آسیبی وارد کند.
نکته : صراحت قانون اعلام می دارد اجراي قصاص نفس به حالتی است که کمترین آزار وارد شود. مطمئن ترین روش همان به دار آویختن است . حال فرض کنید ولی دم مصر : !!!! : : حاصل نمی کند. به عبارتی اعاده قصاص منتفی است.
– 2 ماده 371 و 372 از امور پر مناقشه در پاسخ می باشد. براي تحلیل این 2 ماده هر کدام را به صورت مجزا به شرح ذیل بررسی میکنیم.
م 371 : جانی جنایت
بر عضو ب الف
ث
قاتل
در پلن ارائه شده شخص الف آسیب هاي جدي به ب وارد می کند( 2 گلوله به او اصابت می کند) اما شخص ب هنوز زنده است هر چند حال جسمانی او حاد است. در اینجا ث ورود می کند و او را به قتل می رساند. قاتل شخص ث است و الف جانی جنایت بر عضو.
تذکر : رفتار شخص الف کاملا خطرناك ، حاد و اثرگذار است اما ملاك زنده بودن است در م
. 371
م 372 :
قاتل الف
ث
جانی جنایت
بر میت
در این الگو شخص الف آسیبی به شخص ب وارد آورده است. شخص ب آخرین رمق حیات را دارد. مثل مرگ مغزي. که قانونگذار از لفظ در حکم مرده استفاده می کند. در اینجا شخص الف قاتل است و محکوم به دیه جنایت بر میت.
استیذان در قصاص :
نکته : براي اجراي قصاص اذن رهبر الزامیست. استیذان از سوي رهبر براي رعایت حقوق اصحاب پرونده است نه فقط ولی دم. اذن رهبر ، اذنی است تشریفاتی یعنی استیذان مانع اجراي قصاص نیست.
نکته : رهبر استیذان را به شخص منصوب نائب خود یعنی رئیس قوه تفویض می کند و رئیس قوه به دادستان هاي منصوب. اذن ریشه در فقه دارد.
نکته : براي اجراي قصاص مباشرت در اجراي حق است یعنی شخص ولی دم شخصا می تواند اقدام به قصاص نفس بنماید اما به شرط آنکه تشریفات قانونی و لازم صورت گرفته باشد و تحت نظارت واحد اجراي احکام کیفري قصاص اجرا شود.
پایان جلسه دهم
جلسه یازدهم
در ماده 435 بحث عودت یا بازگشت قصاص است. مطلب آن است که اگر ؟ !
؟ !
: ؟ :
) ) : 
: ؟ () : – (– ) : ؟ : : :
:
( م 449) اما دقت کافی داریم که دیه مقدر ، مقدار آن معلوم است مثل نفس مثل اعضا زوج ، عضو واحد اما دیه غیر مقدر که نقطه مقابل مقدر است ، مقدار آن معلوم نیست. همچون اعضایی که از نظر پزشکی کاملا ناشناس هستند. غیر مقدر موسوم است به ارش.
موجبات دیه :
جنایت طبق مطلب بیان شده پیشین یا به عمد است یا شبه عمد یا خطاي محض. عنوان شبهه عمد و خطا بلاشک دیه دارد اما در خصوص عمد به 2 نحو برخورد می شود: 1- عمدي که به دیه صلح شده است
2- عمدي که از ابتدا دیه دارد( مثلا پدر و فرزند)
زمان پرداخت دیه: دیه طبق م 14 ق.م.ا مجازات است اما بسیاري از حقوقدانان معتقدند که دیه مجازات نیست ، ماهیت حقوقی دارد نه کیفري. به نظر میرسد مناقشه در لفظ است و مفیده به فایده نیست. مطلب آن است که براي پرداخت دیه بیشتر صعوبت وجود دارد. به همین خاطر مقنن جزایی براي پرداخت دیه زمانی را تعیین نموده است که بر اساس ماهیت جنایت این زمان لحاظ می شود :
1- جنایت عمد 1 سال
2- شبه عمد 2 سال
3- خطاي محض 3 سال
نکته : مطلب فوق داراي 2 مولفه بسیار مهم است: 1- مواعد بر اساس سال قمري پیش بینی شده است( 355 روز)
2- این مواعد از لحظه ي وقوع جنایت می باشد. در صورتی که مسئولیت زمانی ثابت می شود که حکم قضائی به قطعیت رسیده باشد.
نکته : شخص محکوم به پرداخت دیه مکلف است در مواعد مشخص شده مبالغ یا میزان تعیین شده را تادیه می کند. مثلا فرض کنید دیه کامل 90 میلیون است. جنایت هم خطاي محض! در هر سال 30 میلیون تومان باید بپردازد.
نکته : پرداخت تمام مبلغ به نحو یکدفعه در اول موعد بلامانع است اما در انتها جایز نیست مگر توافق شده باشد.
نکته : اگر شخصی تکلیف به پرداخت دیه داشته باشد مثل همان خطاي محض در قسمت آخر یا
به عبارتی قسط سوم دیه کامل افزایش یابد ، باید بر اساس دیه جدید را بدهد. چون دیه کارکرد خسارت زدایی دارد. بروز محاسبه می شود مگر آنکه محکوم و محکوم له توافق نموده باشند به همین عدد معین.
نکته : عمد طبق مواعد پرداخت ظرف یکسال دیه آن پرداخت می شود اما براي عمد 2 حالت را لحاظ می کنیم:
حالت اول: اگر عمد موجب دیه باشد ، در اینجا همان یکسال لحاظ می شود.
حالت دوم: اگر جنایت عمد موجب قصاص باشد ، قصاص را با مصالحه تبدیل به پول یا مال بنماییم . در اینجا یا در ضمن مصالحه زمانی تعریف شده است که مورد توافق طرفین است(هر تایمی) اما اگر زمان تعیین نشده باشد ، 1 سال از تاریخ صلح محاسبه می شود.
تذکر : 1 سال فوق از همان اصل اخذ شده است. رجوع به اصل نیاز به دلیل ندارد.
مسئول پرداخت دیه:
براي پرداخت دیه شخص قاضی مسئول را تعیین می کند. مجموعا در خصوص عمد و شبه عمد مسئول پرداخت دیه شخص مرتکب است اما در خصوص خطاي محض علاوه بر مرتکب ، شخصی مطرح می شود به نام عاقله که براي عاقله به موجب قانون نکاتی به شرح ذیل وجود دارد.
پایان جلسه یازدهم
نمونه سوالات جزا
جلسه دوازدهم
مسئول پرداخت دیه :
نکته 1- : عاقله از بستگان با جنس ذکور می باشد.
2- عاقله از بستگان ذکور نسبی می باشد.
3- عاقله از بستگان ذکور نسبی ابوینی-ابی( پدر مادري- پدري) می باشد.
4- عاقله مسئولیت تکلیفی به پرداخت دیه دارد یعنی حکم او وضعی نیست.
5- عاقله در جنایت خطاي محض از قتل تا موضحه مسئول می باشد.
6- عاقله باید تمکن مالی ، نسب مشروع ، عاقل ، بالغ باشد یعنی شخص مجنون ، کودك و معسر و ولدالزنا نباشد.
7- عاقله یا واحد است یا – :
:
– : () ().
: :
+ = = +- : ) () : خاطر بود که جنس مجنی مونث بود. اگر بزه دیده مرد باشد ، همان عدد
100 پرداخت میشود.
نکته : اگر عضوي دیه مقدر نداشته باشد ، طبیعتا دیه غیر مقدر یا ارش تعیین می شود. برایی محاسبه ارش از دیه مقدر استفاده می شود.
مثال) دست دیه مقدر دارد اما کف دست دیه غیر مقدر دارد. در اینجا ارش کف دست بر اساس دیه مقدر دست سنجیده میشود.
نکته : در ارش یا دیه غیرمقدر فرقی بین زن و مرد وجود ندارد. بر خلاف دیه مقدر که تا برابر هستند.
نکته : ارش نامقدر است. نباید به هیچ وجهی ارش یک عضو از دیه مقدر عضو بیشتر شود.
نکته : مقنن جزایی براي درك بهتر دیه اعضا شاخص هایی را بیان نموده است. بر این اساس میزان دیه مقدر تعیین میشود.
1- اگر عضو واحد(طاق) باشد ، چون بدل ندارد دیه آن کامل است. مثل زبان.
2- اگر عضو زوج باشد چون بدل دارد دیه آن کامل است مثل چشم ، دست .
3- اگر اعضا چهارگانه باشد ، باز هم دیه آن کامل است. مثل پلک اما در پلک دقت کافی می شود که پلک هاي فوقانی با پلک هاي تحتانی دیه مساوي ندارد. پلک هاي فوقانی و پلک هاي تحتانی از دیه کامل دارند.
نکته : عضو هاي زوج مثل چشم دست اگر یک عدد آن از بین برود یا قطع شود ، دیه آن نصف است.
نکته : نسبت به حروف جزوه حقوق جزای اختصاصی 1 که شاخص عدد 32 میباشد و نسبت به دندان ها که 28 می باشد بر
اساس این اعداد دیه اي تعیین می شود مثلا اگر شخصی نتواند یک حرف را تلفظ کند ، از دیه کامل به او پرداخت میشود.
نکته : اگر 10 انگشت دست و پا از بین برود مجموعا دیه کامل پرداخت میشود . اگر 1 انگشت از
بین برود ، دیه کامل پرداخت می شود.
تذکر : انگشت شست 2 بند دارد. اگر : :
: : : : ()
فهرست مطالب