جزوه حسابداری بهای تمام شده
نوروش سید محمد عبداللهی کیوانی جمشید اسکندری خلاصه کتاب حسابداری بهای تمام شده علمی کاربردی مدرسان شریف اسماعیل علی نیا رشته حسابداری و –
: :
() ً () () () :
() () () () :
:
ً () 
:
ً () :
: : ) :
) :
– **
-**
:
بانک به منزله يکي از بدهکاران شرکت مي باشد متقابلا شرکت به منزله يکي از بستانکاران بانک مي باشد.
بنابراين در هر زمان که مبلغي به حساب شرکت در بانک واريز مي شود حساب بانک در دفاتر شرکت بدهکار خواهد شد و در همين زمان حساب شرکت در دفاتر بانک بستانکار مي شود و نيز در مواردي که مبلغي از حساب شرکت در بانک برداشت مي شود حساب بانک در دفاتر شرکت کاهش يافته يعني بستانکار مي شود و حساب شرکت در دفاتر بانک بدهکار مي شود.
چنانچه حسابدار شرکت و حسابدار بانک هر دو معاملات و رويدادهاي في ما بين را به صورت صحيح و به موقع در دفاتر خود ثبت نمايند. مانده حساب بانک در دفاتر شرکت و مانده حساب شرکت در دفاتر بهای تمام شده با هم برابر و معکوس خواهد شد و در اکثر موارد نيز مانده حساب بانک در دفاتر شرکت بدهکار و مانده حساب شرکت در دفاتر بانک بستانکار خواهد بود. اما در عمل چنين اتفاقي نمي افتد و در اغلب موارد اين دو مانده با هم يکي نمي باشد و با هم اختلاف دارد اين اختلاف ناشي از دو عامل است.
1- اشتباهات: گاهي اوقات اتفاق مي افتد که يکي از دو حسابدار يا هر دوي آنها اعداد را به صورت اشتباه در دفاتر خود ثبت مي کنند و اين باعث ايجاد اختلاف در مانده حسابها خواهد شد.
2- تاخير و تقدم زماني: گاهي اوقات معامله يا رويدادي را يکي از حسابدارها در دفتر ثبت مي کند ولي نبايد ذلايلي تا تاريخ تهيه صورت مغايرت حسابدار دوم آنرا در دفاتر خود ثبت نکرده است در اين حالت ممکن است مثال فوق به صورت زير تغيير نمايد.
اقلام اول در تهيه صورت مغايرت:
اقلام باز: عبارتند از اقلامي که در يک طرف يکي از صورت حسابها ثبت شده است ولي در طرف مقابل حساب ديگر ثبت نشده است مثلا در ستون بدهکار حساب بانک در دفاتر شرکت ثبت شده است ولي در ستون بستانکار صورت حساب بانکي ثبت نشده است.
تشخيص ماهيت اقلام باز- اهم اقلام باز عبارتند از:
الف) اقلام باز ناشي از تاخير زماني:
1- چک هاي معوق به چک هايي گفته مي شود که توسط شرکت صادر شده ولي جزوه حسابداری بهای تمام شده دارنده چک تا تاريخ تهيه صورت مغايرت به بانک ارائه نشده است لذا در ستون بستانکار حساب بانک در دفاتر شرکت موجود مي باشد، ولي در ستون بدهکار اين صورت حساب بانکي منعکس نشده است.
2- سپرده هاي بين راهي مبالغي است که توسط حسابدار شرکت جهت واريز به بانک سپرده شده است ولي تا تاريخ تهيه صورت مغايرت بانکي در دفاتر بانک عمل نشده است لذا در ستون بدهکار حساب بانک در دفاتر شرکت ثبت شده است ولي در ستون بستانکار صورت حساب بانکي منعکس نمي باشد.
3- هزينه هاي بانکي در مواردي اتفاق مي افتد که بانک بابت هزينه هاي بانکي مانند بهاي دسته چک،کارمزد،حواله جات و غيره مواردي را از حساب شرکت برداشت نموده و تا تاريخ تهيه صورت مغايرت اعلاميه بانکي آن بدست شرکت نرسيده است. لذا اين اقلام در ستون بدهکار صورت حساب بانکي وجود دارد ولي در ستون بستانکار حساب بانک در دفاتر شرکت ثبت نشده است.
4- وجوه دريافتي بانک از مشتريان شرکت در بعضي مواقع مشتريان شرکت مبالغي را بدون اطلاع شرکت به حساب واريز مي نمايند اين مبالغ در ستون بستانکار صورت حساب بانکي موجود مي باشد ولي در ستون بدهکار حساب بانک در دفاتر شرکت موجود نمي باشد.
5- چک هاي لاوصول (توديع چک، چک لاوصول) چک هايي بهای تمام شده که توسط شرکت از مشتريان دريافت و جهت وصول و واريز به حساب به بانک ارائه شده است ولي به علت نداشتن موجودي بانک چک مزبور را به حساب شرکت منظور نکرده است لذا در ستون بدهکار حساب بانک در دفاتر شرکت موجود مي باشد ولي در صورت حساب بانکي منعکس نشده است.
6- سفته هاي تنزيل و نکول شده گاهي اوقات شرکت از مشتريان خود سفته اي دريافت داشته و زودتر از موعد سررسيد به وجه نقد نياز پيدا مي کند در اين مواقع شرکت به بانک مراجعه نموده و سفته مذکور را تنزيل مي نمايد بدين صورت که با دريافت وجهي کمتر از مبلغ اسمي سفته آنرا در اختيار بانک قرار بدهد بانک در تاريخ سررسيد به فرد متعهد يا صادر کننده سفته مراجعه نموده و بهای تمام شده آنرا مطالبه مي کند چنانچه متعهد وجه سفته را به بانک بپردازد بانک شرکت را در جريان وصول وجه سفته قرار مي دهد ولي چنانچه از پرداخت وجه آن خودداري کند اصطلاحا سفته نکول يا واخواست شده است به عبارتي سفته اي که متعهد در تاريخ سررسيد از پرداخت وجه آن خودداري کند نکول شده است در اينگونه موارد بانک اصل و بهره سفته مذکور را از ) – : – : – – – : – – – – از حساب توسط بانک:
ممکن است حسابدار بانک چک هاي صادره توسط شرکت را اشتباها از حساب ديگري پرداخت نمايد و يا چک هاي صادره توسط ديگران را اشتباها از حساب شرکت برداشت نمايد.
10- اشتباه در واريز به حساب توسط حسابدار بانک يا شرکت: در اين صورت که وجوه واريز شده به حساب شرکت اشتباها به حسابهاي ديگر منظور شود و يا وجوه واريز شده متعلق به حسابهاي ديگران اشتباها به حساب شرکت واريز شود.
5- در تاريخ اول ارديبهشت 1371 مديران شرکت شهباز تصميم گرفتند که براي پرداختهاي جزيي تنخواه گرداني ايجاد نمايند. در همين تاريخ مبلغ 50000 ريال طي چک در اختيار آقاي کرماني قرار گرفت. در تاريخ 10/2/1371 خلاصه عمليات تنخواه گردان به شرح زير توسط آقاي حسابداری تهيه و تحويل حسابداري شرکت شده است:
1- هزينه کرايه تاکسي 3200
2- هزينه پست و تلگراف و تلفن 18700
3- هزينه حمل خريد 20100
4- خريد ملزومات اداري 8000
در تاريخ 10/2/ چکي به ميزان هزينه ها صادر و در اختيار آقاي کرماني قرار گرفت.
مطلوبست:
1- ثبت آرتيکل لازم در دفتر روزنامه عمومي شرکت شهباز به تاريخ 1/2/71 براي ايجاد حساب تنخواه گردان.
2- ثبت آرتيکل مربوط به صدور چک، ثبت هزينه ها و تجديد تنخواه گردان.
6- اطلاعات زير در پايان ارديبهشت ماه 1371 پس از تطبيق حساب جاري 5720 بانک(م) در دفاتر شرکت امين و صورت حساب ارسالي بانک استخراج شده است.
1- مانده حساب بانک در دفاتر شرکت مبلغ 4100 ريال بستانکار است.
2- مانده صورت حساب ارسالي بانک مبلغ 7000 ريال بستانکار است.
3- مبلغ 8500 ريال بابت سود سهام به حساب جاري نزد بانک واريز شده که شرکت از آن بي اطلاع بوده است.
4- چکي به مبلغ 6700 ريال که شرکت در وجه يکي از بستانکاران صادر کرده بود، توسط بانک اشتباها از حساب – //- % % – – – :
– //-
– – //- – – – – – – :
– :
) ) ) ×
) – :
) ) ×
)) – ) ) ×
) ) – :
) ) ) ) 43000 ريال ×
بابت ثبت هزينه ها: هزينه پست 18000
هزينه آگهي 15000
هزينه متفرقه 9000
تنخواه گردان 42000
هزينه کسري تنخواه(بدهکاران) 1000
تنخواه گردان 1000
کسري تنخواه 1000=(7000+42000)-50000
تنخواه گردان 43000=1000+42000
حسابداری بهای
5- کدام مورد از منابع ( پول نقد ) است ؟
الف) کاهش موجودي کالا ×× ب) پرداخت سود سهام
ج) باز خريد اوراق قرضه د) خريد سهام
6- چکي به مبلغ 25000 ريال توسط بانک اشتباها 52000 ريال پرداخت شده است. در صورتيکه مانده حساب جاري در دفاتر شرکت 200000 ريال باشد و مغايرت ديگري در حسابها وجود نداشته بايد مانده طبق صورت حساب بانک چقدر است ؟
الف) 200000 ريال بدهکار ب) 227000 ريال بستانکار
ج) 173000 ريال بدهکار× د) هيچکدام
27000=25000-52000 مانده حساب بانک طبق دفاتر=27000+ مانده طبق صورت حساب بانک
200000 =27000+ مانده طبق صورت حساب
173000= مانده طبق صورت حساب
7- براي اعمال کنترل داخلي بر وجوه نقد کدام جزوه حسابداری بهای تمام شده از اقدامات زير صورت مي گيرد.
الف) تفکيک وظايف صندوق داري از نگهداري مدارک حسابداري و حساب صندوق
ب) واريز وجوه نقد دريافتي روزانه به حساب جاري بانکي
ج) انجام کليه پرداخت ها توسط چک
د) هر سه مورد الف،ب،ج ×
8- در پايان دوره مالي که حساب تنخواه گردان تسويه مي شود کداميک از حسابهاي زير بستانکار مي شود ؟
الف) بانک ب) تنخواه گردان ×
ج) صندوق د) هزينه هاي مربوطه
9- چنانچه چکي در اختيار مسئول تنخواه گردان قرار گيرد کداميک از ثبت هاي زير به ترتيب بدهکار و بستانکار مي شود.
الف) بانک بدهکار، تنخواه گردان بستانکار
ب) تنخواه گردان بدهکار، بانک بستانکار ×
ج) تنخواه گردان بدهکار، صندوق بستانکار
د) هزينه بدهکار، بانک بستانکار
10- هنگامي که از تنخواه گردان با مبلغ ثابت استفاده مي شود، مبلغ حساب تنخواه در دفاتر هميشه ثابت است مگر در:
الف) هنگامي که تصميم به افزايش يا کاهش آن باشد ×
ب) هنگام بستن حسابهاي موقت پايان دوره
ج) هنگام ارائه اسناد هزينه به حسابداري به منظور تجديد تنخواه
گردان
د) هنگام دريافت وجه پس از ارائه اسناد هزينه
11- هر گاه در پايان سال مانده حساب کسري و اضافات صندوق بدهکار باشد علت اين امر چيست ؟
الف) کسري صندوق × ب) اضافه صندوق
ج) نوعي درآمد د) موارد الف و ب
12- اقلام باز حاصل از مطابقت حساب بانک موسسه و صورت حساب ارسالي بانک با مانده 80000 ريال شامل وصول چک 150000 ريال، چک لاوصول 40000 ريال، برداشت 10000 ريال و چک معوق 30000 ريال مانده طبق دفاتر موسسه چقدر است ؟
چک هاي معوق +مانده طبق بانک = ( چک هاي نمونه سوالات حسابداری مدیریت+ برداشت + کارمزد) – وصولي + مانده طبق دفاتر
سپرده بين راهي-
13- در رسيدگي به حساب بانک موسسه اي، اقلام باز هزينه بانکي 80000 ريال وجوه در راه 90000 ريال چک معوق 100000 ريال و چک دريافتني توسط بانک 110000 ريال بوده است اختلاف مانده حساب بانک موسسه با صورت حساب بانک ( آغاز سال چهارم ) چقدر است ؟
(وجوه توديعي)+مانده بانک=(چک برگشتي+برداشت بانک +کارمزد بانکي)- وصولي+مانده طبق دفاتر شرکت
چک معوق- سپرده بين راهي
100000- 90000+مانده بانک =110000+80000 – مانده شرکت
ملنده شرکت= 40000 + مانده شرکت
14- مانده حساب جاري شماره 100 در دفاتر شرکت نمونه 3700 ريال و طبق صورت حساب بانک 8000 ريال مي باشد.
يک فقره چک به مبلغ 200 ريال در دفاتر شرکت اشتباها2000 ريال ثبت شده و دو فقره چک به مبالغ 1200 ريال و 1800 ريال جهت وصول به بانک ارائه نشده است کارمزد بانکي به مبلغ 500 ريال از حساب برداشت شده که اعلاميه آن به شرکت بهای تمام شده نشده است مانده واقعي حساب بانک برابر است با:
براي رسيدن از يک مانده به مانده حساب بانک يا دفاتر شرکت از فرمول +=(++ )- +- ()
–+= +()-+=- ؟
++)- +- +=(-+- +==- ؟
=(++)- +- +-=(+)- +=+- = – ( ) ؟
– + = + 80000– مانده شرکت
100000
مانده شرکت = 40000+ مانده شرکت
18- مانده حساب جاري شماره 100 در دفاتر شرکت نمونه 3700 ريال و طبق صورت حساب بانک 8000 ريال مي باشد.
يک فقره چک به مبلغ 200 ريال در دفاتر شرکت اشتباها 2000 ريال ثبت شده و دو فقره چک به مبالغ 1200 ريال و 1800 ريال بهای تمام شده وصول به بانک ارائه نشده است کارمزد بانکي به مبلغ 500 ريال از حساب برداشت شده که اعلاميه آن به شرکت ارسال نشده است مانده واقعي حساب بانک برابر است با:
براي رسيدن از يک مانده به مانده حساب بانک يا دفاتر شرکت از فرمول زير استفاده مي کنيم و اگرمانده واقعي را بخواهيم مبلغ بدست آمده در هر طرف بيانگر اين مبلغ است.
برداشت بانک+کارمزد بانکي)- وصولي ها+مانده طبق دفاتر شرکت
– وجوه توديعي(سپرده بين راهي)+مانده بانک=(چک برگشتی+
چک های معوق
1800-1200-0+8000=اشتباه چک 1800+(500 ) -0+3700
5000=5000
مانده حساب بانک دفتر کل موسسه اي 444000 و اقلام باز شامل چک صادره ثبت نشده بابت خريد ملزومات 777000 چک صادره وصول نشده بابت خريد کالا 222000 وصول وجه چک دريافتني ارائه شده توسط بانک 999000 و واريزي نقدي موسسه در ساعات پاياني 555000 ريال بوده مانده صورت حساب ارسالي بانک چه مبلغ است؟
براي بدست آوردن اقلام صورت مغايرت بانکي از فرمول زير استفاده مي کنيم به علاوه اينکه هر گونه اشتباه و از قلم افتادن ثبت ها در هر جا بايد اصلاح شود.
+برداشت بانک+کارمزد بانکي)- وصولي ها+مانده دفاتر شرکت
– سپرده بين راهي+مانده صورت حساب بانک=(چک برگشتي
چک هاي معوق
= چک ثبت نشده 777000-999000 +444000
222000 -555000+مانده صورت حساب
233000=مانده صورت حساب بانکي
ارائه وجوه نقد در صورت ها و گزارشهاي مالي ( از قبيل ترازنامه ) از اقلام مهم و مورد توجه است:
الف) ) ) ) ×
– :
) ) ) ×
) ؟
) ) ) ) =-=– == ) ) ×
) )
فهرست مطالب