جزوه تایپ شده سیستم های رادیولوژِی
دانشگاه پیام نور دکتر حسین پورقاسم محمد طاهردنگکو آزمون خدیجه طاهردنگکو علمی کاربردی دانشگاه آزاد اسلامی کاردانی کارشناسی ارشد ِ
– ِ/:
)( : :: )( )(. :
– ِ)(
– :- : ً – : – : :
– )( ً – ) (. – ً )(.
– ِ)(
ِ
:
)( :
=++=+=+=+=+:
:
ً : : :
ً )( :
)( ً ً ً ِ× =
+
ِ
:
)نواحي تبادلي مجاور( مي شود. مقدار آن با حاصلضرب سرعت تنفس در حجم هوايي كه با هر نفس وارد آلوئولها مي شود برابر است:
VA=Freq.(VT-VD)
VD : حجم تهويه آلوئولي در دقيقه VT : حجم جاري Freq: تعداد تنفس در دقيقه VD : حجم فضاي مرده حمل اكسيژن و دي اكسيد كرين در خون:
اكسيژن پس از ورود به خون ريوي از آلوئولها عمدتاً بصورت تركيب با هموگلوبين به بافتهاي محيطي حمل مي شود تا در آنجا به مصرف سلولها برسد. وجود هموگلوبين در گلبولهاي قرمز به خون اجازه مي دهد به اندازه 30 تا 100 جزوه سیستم های رادیولوژِی اكسيژني را كه تنها بصورت محلول در آب خون مي تواند حمل شود با خود حمل نمايد.
اكسيژن در سلولهاي بافتي با مواد غذايي مختلف واكنش مي دهد و مقدار زيادي دي اكسيد كربن تشكيل مي شود. دي اكسيد كربن هم وارد مويرگهاي بافت مي شود و به ريه ها باز مي گردد. دي اكسيد كربن هم نظير اكسيژن با مواد شيميايي در خون تركيب مي شود كه ظرفيت حمل آنرا 13 تا 20 برابر افزايش مي دهند.
جذب اكسيژن توسط خون ريوي:
اكسيژن ناشي از پديده انتشار از آلوئولها به درون خون مويرگهاي ريوي منتشر مي شود )شكل 84(. يك آلوئول ريوي را در مجاورت يك مويرگ ريوي به همراه )( )-( ً ً )(
:
)(:
– – – – ِ- —- – )( /ً : )( /:
:)( :)( :)(
)(: نور«رنگي» كه معولاً به اختصار آنها را رنگدانه هاي رنگي color pigments مي نامند. اين رنگ دانه ها عين ردوپسين عمل مي كنند جز انكه در حساسيت به طيف نور با هم تفاوت دارند.
لايه رنگدانه دار شبكيه:
رنگدانه سياه ملانين در لايه رنگدانه دار مانع از باز تابش نور در داخل كره چشم مي شود و اين امر براي ديد واضح فوق العاده مهم است. اين رنگدانه همان كاري را انجام مي دهد كه رنگ سياه داخل محفظه فيلم دوربين مي كند. پروتوهاي نور در صورت نبود ملانين در تمام جهات داخل چشم بازتابيده خواهند شد و تمامي شبكيه روشن خواهد شد. لايه رنگدانه دار مقادير زيادي ويتامين A هم ذخيره مي كند. ويتامين A يكي از پيش سازهاي مهم رنگدانه هاي حساس به نور است.
فتوشيمي ديد رنگي توسط مخروط ها:
تركيب شيميايي مواد حساس به نور در مخروط ها تقريباً جزوه سیستم های رادیولوژِی ردوپسين موجود در استوانه ها است. تنها اختلاف آنها در اين بخشهاي پروتئيني )يعني اپسينها( كه در مخروطها فتوپسين ناميده مي شود با اسكوتوپسين استوانه ها تفاوت دارند.در مخروطها تنها يكي از سه نوع مختلف رنگدانه وجود دارد اين سه رنگدانه به ترتيب رنگدانه حساس به آبي، رنگدانه حساس به سبز و رنگدانه حساس به قرمز مي نامند. خصوصيات جنبي رنگدانه هاي سه نوع مخروط بگونه اي است كه آنها به ترتيب در نور طول موج 883، 333، 370 نانومترحداكثر جذب را دارند.
اينها همان طول موج حداكثر حساسيت هر نوع مخروط به نور است. بدين ترتيب تا حدودي مشخص مي شود كه چگونه شبكيه رنگهارا از هم تشخيص مي دهد )شكل 33(. منحنهايي تقريبي جذب را براي اين سه رنگدانه نشان مي دهد.
سیستم های رادیولوژی
تنظيم خودكار حساسيت شبكيه- سازش با روشنايي و تاريكي:
اگر كسي مدتي طولاني در روشنايي زياد باشد درصد زيادي از مواد شيمياي حساس به نور در استوانه ها و مخروط بشكل رتينال و اپسين ها در مي آيد.) در استوانه ها تركيب رتينال و اسكوتوپسين ماده ردوپسين را مي سازد. رنگدانه هاي حساس نور در مخروط هاي تركيبي از رتينال و فتوپسينها است(.
ضمناً بخش زيادي از رتينال هر دو دسته استوانه ها و مخروط ها هم به ويتامين A تبديل مي شود. اين دو اثر باعث مي شوند غلظت مواد شيميايي حساس به نور در استوانه ها و مخروطي ها بشدت كاهش يابد در نتيجه حساسيت چشم هم نسبت به نور كاهش مي يابد كه به اين حالت سازش با روشنايي Light adaptation گويند. )شكل 33( مسير سازش فرد با تاريكي را نشان مي دهد. چنانكه ديده مي شود منحني داراي يك فرورفتگي است. اولين قسمت منحني حاصل سازش مخروط هاست، زيرا كليه وقايع شيميايي ديد از افزايش حساسيت مخروط ها حدوداً 8 برابر سريع تر از استوانه ها انجام مي گيرد. از سوي ديگر ميزان افزايش حساسيت مخروط ها هيچگاه به پاي افزايش حساسيت در استوانه ها نمي رسد. بعد از متوقف شدن سازش مخروط ها، سازش استوانه ها ادامه مي دهند و لذا حساسيت آنها فوق العاده زياد مي شود.
ساير مكانيسم هاي سازش با روشنايي و تاريكي:
علاوه بر سازش ناشي از تغييرات غلظت ردوپسين يا اپسين هاي رنگي، چشم دو مكانيسم ديگر براي سازش با روشنايي و تاريكي دارد.
يكي از آنها تغيير اندازه مردمك است. اين پديده ظرف كسري از ثانيه باعث سازش قريب 30 برابر مي شود، زيرا بدين ترتيب مقدار نوري كه مي تواند از سوراخ مردمك بگذرد تغيير مي كند.
مكانيسم ديگر سازش عصبي است كه در آن نرونهاي متوالي زنجيره بينايي در خود شبكيه و در مغز دخالت دارند. بعبارت ديگر در ابتدا شدت نور زياد مي شود، شدت پيام هاي ارسالي توسط سلولهاي دو قطبي، سلولهاي افقي، سلولهاي آماكرين و سلولهاي عقده ِ:
ً ً ً )( )(، ً : : :
ً آبي احساسا ديدن رنگ سفيد را در فرد ايجاد مي كند. البته هيچ طول موجي از نور كه مربوط به رنگ سفيد باشد وجود ندارد، بلكه سفيد آميزه اي از تمام طول موج هاي طيف است.
پديده ثبات رنگ:
ادئلين لند متوجه شد كه تغيير محدود رنگ نوري كه به يك منظره مي تابد باعث تغيير رنگ عكس رنگي گرفته شده توسط دوربين مي شود اما تغيير قابل توجهي در رنگ منظره از ديد چشم انسان ايجاد نمي كند. به اين پديده ثبات رنگ مي گويند. ثبات رنگ براي جزوه سیستم های رادیولوژِی علف خوار اهميت زيادي دارد زيرا آنها چه نور درخشان خورشيد و چه در رنگ آسمان هنگام غروب بايد بتوانند غذاهاي مغزي را از گياهان سمي تشخيص دهند.
كور رنگي:
كور رنگي قرمز- سبز:
هنگامي كه گروه واحدي از مخروطهاي حساس به رنگ در چشم وجود نداشته باشد شخص قادر به تشخيص برخي از رنگها نخواهد بود.
اگر فردي قادر به تشخيص قرمز از سبز نباشد. به اين حالت كوررنگي قرمز- سبز مي گويند. اين يك بيماري ژنتيكي است كه بطور انحصاري در جنس مرد ديده ايم شود اما انتقال آن از طريق جنس زن است.
مدارهاي عصبي شبكيه )شكل 33(:
اصول اساسي ارتباطات عصبي را در شبكيه نشان مي دهد. انواع مختلف سلولهاي نروني از اين قرار هستند:
1- خود گيرنده هاي نور: استوانه ها و مخروط ها
2- سلولهاي افقي )Horizontal cell( كه پيام ها را بطور افقي در لايه مشبك خارجي از استوانه ها و مخروط ها به دندريتهايسلولهاي دو قطبي مي رسانند.
3- سلولهاي دو قطبي )bipolar cell( پيام ها را از استوانه ها، مخروط ها و سلولهاي افقي به لايه مشبك داخلي ارسال مي نمايند ودر آنجا با سلولهاي عقده اي و سلولهاي آماكرين سيناپس مي كنند.
8- سلولهاي آماكرين كه پيام ها را در دو جهت ارسال مي كند يا ً ِ- : ً ً
فهرست مطالب