جزوات رنگی و تایپ شده مکانیک ساختمان
مهندس پیروز کرمی دانشگاه پیام نور ویژه مهندسان معماری و عمران علمی کاربردی دانشگاه آزاد کاردانی دانشگاه سراسری پیمان ابراهیمی آزمون
ً ً ً ً () ((:
– ً – 
– () ً //ً ً
یافت می شود سنگ آهک اگر خالص باشد رنگ آن سفید است و اگر با مواد دیگر همراه باشد بـه رنگ هاي مختلف جزوه مکانیک ساختمان می شود ، مثلاً با اکسیدهاي مختلف آهن به رنگ هاي قهوه اي یا زرد و یا سرخ در می آید و اگر با کربن همراه باشد به رنگ هاي آبی ، سیاه یا خاکستري است . اگـر سـنگ آهک با کربنات منیزیم همراه باشد به فرمـول 3CaCo3 , MgCo بـه آن سـنگ آهـک دولـومیتی می گویند .
سنگ آهک کم مایه و پر مایه
اگر معدنی از سنگ آهک داراي 90 درصد سنگ آهک باشد به آن معدن پرمایه و اگر درجـه و بـهعبارت دقیق تر در حرارت 5/894 درجه سانتیگراد می پزد ( 2CO موجود در آن آزاد می گـردد ) و اگر فشار را به یک دهم اتمسفر برسانیم حرارت لازم براي پخـتن سـنگ آهـک بـه حـدود 775 درجه سانتیگراد می رسد و اگر فشار را به یک صـدم اتمسـفر برسـانیم حـرارت لازم بـراي پخـتن سنگ آهک به 650 درجه سانتیگراد می رسد و اگر فشار را بـالا بـرده و تـا 40 اتمسـفر برسـانیم حرارت لازم براي پختن سنگ آهک در حدود 1200 درجـه سـانتیگراد مـی باشـد . بـا توجـه بـه مطالب فوق ملاحظه می شود که در فشـارهاي پـائین تـر بـراي خـارج کـردن 2CO از محـیط بـه حرارت هاي کمتري نیاز داریم . بدین لحاظ در نقاط مرتفع که فشار کم و حرارت آفتاب شـدیدتر است سنگ آهک در اثر تابش آفتاب رفته رفته به 2CO و CaO تجزیه می گردد ، البتـه ایـن کـار خیلی به کندي انجام می شود .
به طور خلاصه هر یک گرم 3CaCO در فشار یک اتمسفر 391 ک ـالري حـرارت لازم دارد تـا بـه CO2 , CaO تجزیه گردد .
فصل دوازدهم
نسوزها
نسوزها موادي هستند که حرارت هاي بالا را بخوبی تحمل کرده ( بسته به محل مصـرف مقاومـت حرارتی نسوز متفاوت است ) و در آن حرارت در واکنش هاي شیمیایی فرآورده اي که در کوره در حال شکل گرفتن می باشد شـرکت نکـرده و در مقابـل سـایش و ضـربه مقاومـت نمـوده و در آن حرارت به هیچ وجه تغییرات فیزیکی و شیمیائی در آن ظاهر نشود.موسسـه اسـتاندارد و تحقیقـات صنعتی ایران به موجب استاندارد شماره 2631 موادي را نسوز می داند که بتواند حـرارت 1450 درجه سانتیگراد را تحمل نماید .
مقاومت نسوزها در مقابل حرارت معمولاً قدري بیشتر از حرارت موجود در کوره اي اسـت کـه از آن استفاده می شود ( مثلاً در کوره هاي سیمان پزي که حداکثر حـرارت 1500 درجـه سـانتیگراد می باشد از نسوزي استفاده می شود که مقاومـت حرارتـی آن در جزوه مکانیک ساختمان 1700 تـا 1800 درجـه سانتیگراد باشد .
نسوزها معمولاً از دولومیتها ، رسها ، بوکسیتها ، کرومیتها ، دیاتومیتها ، و غیره سـاخته مـی شـوند .
تقریباً 80 تا 85 درصد نسوزهاي تولید شده در دنیا در کارخانـه هـاي ذوب آهـن و سـیمان پـزي مورد استفاده قرار می گیرند و بقیه 15 تا 20 درصد در کارخانه هاي شیشه گري ، کاشـی سـازي، تونل هاي آجرپزي و غیره مورد استفاده واقع می شوند .
قدمت نسوز در دنیا و ایران
اغلب منابعی که در اختیار نگارنده می باشد فنیقیها و چینی ها را اولین تولید کننـده مصـرف کننـدهنسوزها در دنیاي باستان معرفی نموده است . در ایران باستان نیز مصرف نسوز را همزمان با تولیـد سفال می دانند ولی رشد این صنعت در ایـران هـم زمـان بـا راه انـدازي کارخانـه سـیمان شـهري (1312) شروع شد و در سال 1318 اولین کارخانه نسوز ایران براي تأمین نسوز مورد استفاده در کارخانه سیمان شهر ري در امین آباد که از شهرك هاي نزدیک تهران می باشد شروع به کار کرد .
دانلود رایگان خلاصه کتاب مکانیک ساختمان pdf
مصرف نسوز در صنعت
محل مصرف و میزان حرارتی که باید تحمل نماید و گازهاي حاصـله، در محیطی که باید مصرف شود متفاوت می باشد . مثلاً مشخصات قطعه اي از نسـوز کـه بایـد در شومینه یک ساختمان مصرف شود با نسوزي که سطح داخلی کوره گردنده سـیمان را مـی پوشـاند متفاوت است زیرا از نسوز داخل شومینه کـه حـداکثر حرارتـی در حـدود 300 الـی 400 درجـه سانتیگراد را تحمل می کند شکل ظاهري ابعاد هندسی و رنگ زیباي آن مورد نظـر مـی باشـد ، در صورتیکه نسوز داخل کوره سیمان پـزي و یـا آهـن گـدازي بایـد حـرارت حـدود 2000 درجـه سانتیگراد را تحمل نموده و در مقابل سایش موادي که داخـل آن در حرکـت مـی باشـند مقاومـت نماید و در فعل و انفعالات شیمیایی داخل کوره شـرکت نکـرده و انقبـاض و انبسـاط آن موجـب شکستن کوره و یا خرد شدن خود نسوز نشود . و بالاخره آنکه نسوز باید بتواند در مقابل شوکهاي حرارتی داخل کوره مقاومت نماید .خاصیت عمومی نسوزها کـه در همـه آنهـا یکسـان مـی باشـد آنست که نسوزها باید بتوانند حرارتی در حدود 1580 درجه سانتیگراد را تحمل نماینـ د . گرمـاي 1580 درجه سانتیگراد به دلیل زیر براي نسوزها انتخاب شده اسـت .میـدانیم مخلـوط سـیلیس و خاك رس یکی از رایج ترین جزوه مکانیک ساختمان است و درصدهاي متفاوت اختلاط این دو ماده قابلیت تحمل حرارت هاي مختلف را دارا می باشد پائین ترین درجه حرارتی که این مخلـوط مـی توانـد تحمـلکند مخلوط 95 درصد سیلیس 2SiO و 5 درصد خاك رس 3Al2O می باشد که این مخلوط مـی تواند تا 1580 درجه سانتیگراد حرارت را تحمـل نمایـد . از ایـن رو 1580 درجـه ر ا مـرز میـان نسوزها و غیره نسوزها قرار داده اند . طبق استاندارد شماره 2631 موسسه اسـتاندارد و تحقیقـات صنعتی ایران به ماده اي نسوز گفته می شود که بتواند حداقل حـرارت 1450 درجـه سـانتیگراد را تحمل نماید . البته اگر
ً ً
فهرست مطالب