جزوه رنگی و تایپ شده ایمنی مواد شیمیایی
استاد غلامعباس امینی دانشگاه پیام نور مصطفی پویا کیان- شیرازه ارقامی رشته تحصیلی: مهندسی پیام نور داشت حرفه ای کارشناسی
:)( ) ( ً () – ()– :
( :
) (
-) (
-) (
( :
:
) (:
:
• • 
:
:
:
)( ) ( ) ( :
:
– ) ( – ) (- ( :
) ( ) ( :
–
)( ، :
«–» «» ” – ” )( :
:
: : :
: :
: -: (.. , .. ) : :)(
)( : : – :
: ∆..,..
: :
: :
: – :
) () ( :
:
: : //– ()– = – ()– – ()– = – ()– :
) ( )( ) ( ) ( قرار بگيرند ايزومري از نوع ترانس خواهد بود.
در مورد اسيد اولئيك ساختار طبيعي شكل فضايي سيس مي باشد. اسيد الائيديك داراي شكل فضاي ترانس ميباشد كه بحالت طبيعي ناياب است و با تاثير HNO2 بر اسيد اولئيك به دست ميآيد.
جزوه ایمنی مواد شیمیایی
C C C C
H (CH2)7CH3 H H
اسيد اولئيك اسيد الائيد يك
ملكول اسيد چرب نوع سيس در محل اتصال دوگانه به اندازه 120 درجه تاخوردگي دارد، در حاليكه در ايزومري ترانس محل اتصال دوگانه خطي است. هر قدر تعداد پيوند هاي دوگانه نوع سيس در يك مولكول چربي بيشتر باشد، اين مولكول آسانتر وضعيت هاي مختلف فضايي را مي پذيرد.
اسيدهاي چرب طبيعي از نوع ايزومري سيس هستند. اشكال سيس ) طبيعي ( اسيدهاي چرب غير اشباع توسط حرارت و در حضور كاتاليزورهاي خاص قابل تبديل به اشكال ترانس هستند. يكي از محصولات ناخواسته هيدروژناسيون) هيدروژن به روغن اضافه مي شود تا شكل مايع را به جامد تبديل كند( تغيير آرايش پيوندهاي دو گانه به شكل ترانس است.
خواص اسیدهای چرب:
خواص اسيدهاي چرب و ليپيدهاي ساخته شده از آنها بطور چشمگيري به طول زنجير و درجه اشباع آن بستگي دارد.
1.نقطه ذوب:
نقطه ذوب اسيدهاي چرب بطور زيادي جزوه ایمنی مواد شیمیایی تاثير طول و درجه اشباع زنجيره هيدروكربني آن دارد. با افزايش طول زنجير نقطه ذوب اسيد چرب افزايش پيدا مي كند. وجود پيوند دوگانه نقطه ذوب را كاهش ميدهد. نقطه ذوب اسيد چربي كه داراي پيوند دوگانه است از اسيد چرب اشباع شده هم كربن خود كمتر است. هرچه تعداد پيوند دوگانه بيشتر باشد نقطه ذوب بيشتر كاهش مي يابد.
در درجه حرارت اتاق) c 25 درجه( اسيدهاي چرب اشباع 12 تا 14 كربن بصورت جامد هستند در صورتيكه اسيدهاي چرب غير اشباع با همين تعداد كربن بصورت مايع ميباشند.
2. تشکیل صابون:
اسيدهاي چرب با زنجير طويل در آب غير محلول مي باشند ولي در قليايي محلولند و تشكيل صابون سديم يا پتاسيم مي دهند. صابونهاي سرب، كلسيم و منيزيم در آب غير محلولند. بدينوسيله مي توان اسيدهاي چرب را جدا ساخت.
دانلود رایگان خلاصه کتاب ایمنی مواد شیمیایی pdf
3. اکسیداسیون:
اسيدهاي چرب غير اشباع نسبت به اكسيداسيون بسيار حساس هستند و به سهولت اكسيد مي شوند. در اثر اكسيداسيون به تركيبات زير تبديل مي شوند كه خود سبب ايجاد واكنشهاي زنجبره اي راديكالهاي آزاد مي شوند و بسيار خطرناك هستند. اپو اكسيد كتو هيدروكسيد ان ديول C C C CH O
OHOH O OH HC CH
تند شدن چربيها Rancidity در اثر اكسيدشدن و ايجاد عوامل اسيدي و آلدئيدي در چربيها است.
4. احیاء:
در اسيدهاي چرب غير اشباع پيوند دوگانه بسادگي احياء مي شود وتبديل به اسيد چرب اشباع مي شوند.
5 . اندیس ید:
اسيدهاي چرب غير اشباع در محل پيوند دوگانه با هالوژنها تركيب ميشوند با تعيين مقدار جذب يد ميتوان تعداد پيوندهاي دوگانه موجود در يك اسيد چرب را تعيين نمود.
لیپیدهای ساده:
1- آسیل گلیسرولها :
الف-گلیسرول:
گليسرول الكل عمده موجود در ساختمان ليپيدها است يك تري اُُل جزوه ایمنی مواد شیمیایی و حاوي 2 الكل نوع اول و يك الكل نوع دوم است. در آب و اتانول محلول مي باشد ولي در مايعات آلي نامحلول بسيار كم محلول است.
CH2OH
CHOH
CH2OH
ب- آسیل گلیسرول:
تركيب اسيد چرب و گليسرول را آسيل گليسرول يا گليسريد مينامند. برجسب آنكه يك، دو يا سه اسيد چرب با عوامل الكلي گليسرول تركيب شده باشند به ترتيب منو، دي، تري آسيل گليسرولها يا چربيهاي تشكيل ميگردند.
نسبت به نوع اسيدهايي كه گليسرول را استريفيه ميكنند گليسريد حاصل، مايع، جامد يا نيمه جامد خواهد بود.
O O
O
H2C O C R1 H2C O C R1 H2C O C R1 HC O C R2 HC O :
) ( ) ( ) (
ً – – ) -( ():()()()—–:-) ( ) C30 تا C16 ( مي باشند. نمونه اي از الكل هاي بلند زنجير، الكل ستيليك 16 كربنه، اولئيل الكل 18 كربنه و الكل ميريستيك 30 كربنه مي باشد. نقطه ذوب واكس ها معمولاً بالاتر از آسيل گليسرولها است. موم زنبور عسل استر اسيد چرب ) اسيد پالمتيك ( و الكل سنگين ) ميرسيل الكل ( به فرمول C15H31COOC30H61 است. مومها در غشاي محافظ پوست ،پروجدار برگها و بعضي ميوه ها و پوسته خارجي بيشتر حشرات وجود دارد.
لیپیدهای مرکب:
1- فسفولیپیدها:
فسفوليپيدها در تمام غشاهاي زيستي به مقدار فراوان وجود دارند و فقط مقدار خيلي جزئي در چربي هاي ذخيرهاي يافت يافت ميشوند. يك مولكول فسفوليپيد از چهار جزء تشكيل شده است:
اسیدهای چرب، پایهای که اسید چرب به آن متصل شده )الکل(، یک فسفات و الکل متصل به آن
پايهاي كه فسفوليپيد بر روي آن ساخته ميشود ممكنست گليسرول ) يك الكل 3 كربني ( و يا اسفنگوزين ) يك الكل پيچيده ( باشد. فسفوليپيدهاي محتوي گليسرول را فسفوگليسريد ) يا گليسروفسفوليپيد ( مينامند. فسفوليپيد محتوي اسفنگوزين را اسفنگوليپيد مينامند.
الف – گلیسروفسفولیپید ) فسفو گلیسرید:(
تركيب دو اسيد چرب و اسيد فسفريك با يك گليسرول را اسيد فسفاتيديك مينامند .
گروههاي هيدروكسيل كربن 1 و 2 با گروههاي كربوكسيل دو اسيد چرب استريفيه ميشود. گروه هيدروكسيل كربن شماره
3 با اسيد فسفريك استريفيه ميشود. H2C O OC R
اسید فسفاتیدیک H2C O P O X
OH
Alchol
معمولاً يكي از اسيدهاي چرب در ساختمان فسفوگلسيريدها اسيد چرب اشباع ) در كربن1( و يك اسيد چرب غير اشباع در كربن 2 است.
گليسرو فسفوليپيدها، استرهاي اسيد جزوه آبیاری هستند. اسيد فسفاتيديك ميتواند با يك الكل استريفيه شود. علامت X محلي است كه مي تواند با يك الكل پيوند استري ايجاد نمايد .
گلیسرو فسفولیپیدها
معمولاً با يك كولين ، اينوزيتول يا اتانول آمين و جزوه ایمنی مواد شیمیایی استريفيه ميشوند. فسفوگليسريدها بر اساس الكل قطبي موجود در ساختمانشان نامگذاري ميشوند .
HO CH N(CH3)2 کولین :
:
: ()
:
:
:
):(
:
فهرست مطالب