جزوه تایپ شده تاثیر اقلیم در معماری
آزیتا مختارزادهلیلان سمیرا دوست محمدی, سمیه دوست محمدی دانشگاه پیام نور کسمائی علمی کاربردی حسین سلطان زاده دانشگاه آزاد رشته
() () () () ()
– – () – :()() () () ()
: : ()، – () ().
:
– 
– – – – :
– – ()
– – ()، () () () Tectonic Theory :نظریه تکتونیک صفحه اي
علت اصلی تشکیل ساختمان هاي زمین در تئوري تکتونیک صفحه اي توضیح داده شده است. اگر بخواهیم این نظریه را به طور ساده بیان کنیم می بایست به ساختمان درونی زمین توجه کنیم. کره زمین از سه بخش اصلی:
1- پوسته اي (Crust) به ضخامت جزوه تاثیر اقلیم در معماری حدود 100 کیلومتر در بخش بیرونی که بخش تقریبا جامد زمین بوده و از سیلیکات هاي مختلف تشکیل شده است.
2- گوشته (Mantle) بخش نیمه مذاب با ضخامت 2800 کیلومتر
3- هسته(Core) با ضخامت 3500 کیلومتر که بخش مرکزي آن غیر مذاب و بخش بیرونی آن به صورت مذاب است.
نکته(علت اینکه بخش مرکزي زمین مذاب نمی باشد، فشار بسیار بالا و وجود فلزاتی چون آهن در مرکز زمین می باشد.)
پوسته زمین به دو دسته اصلی قاره اي و اقیانوسی تقسیم بندي می شوند که تفاوت آنها در ضخامت و چگالی آنهاست.
1- پوسته قاره اي ضخامت بیشتري دارد (حدود 70 کیلومتر) و چون از سیلیکات هاي آلومینیوم تشکلیل شده ،چگالی کمی دارد (حدود 2.7)
2- پوسته اقیانوسی ضخامتی حدود 10 کیلومتر دارد و به علت وجود یونهاي آهن و منیزیم زیاد (کانی هاي بازیک) عمدتا چگالی بیشتري نسبت به پوسته قاره اي دارد. در شکل زیر صفحات اصلی کره زمین نشان داده شده است.
نظریه تکتونیک صفحه اي بر این فرض استوار است که گرما از مرکز زمین به سوي بخش بیرونی حرکت می کند و رسیدن این گرما به پوسته جامد باعث ایجاد یک حرکت کنوکسیونی در بخش بالایی گوشته می شود و این موضوع سبب می شود که پوسته جامد بر روي گوشته نیمه مذاب تا مذاب کرکت کند. صفحات مختلف به همین ترتیب حرکت می کنند و در محل برخورد به یکدیگر 2 حالت رخ می دهد.
1- یا اینکه دو پوسته قاره اي به یکدیگر برخورد می کنند که در این صورت به علت ضخامت قابل توجه پوسته هاي قاره اي، کوه هاي مرتفعی در محل برخورد دو قاره تشکیل می شود. نمونه بارز این گونه برخورد ها ،برخورد صفحه قاره اي هند به صفحه قاره اي آسیا می باشد که باعث تشکیل ارتفاعات تبت و رشته کوه هاي هیمالیا شده است.
خلاصه کتاب رایگان تاثیر اقلیم در معماری
این اتفاق در کشور ایران نیز رخ داده و حاصل آن ایجاد زون زاگرس بوده است.
2- یک پوسته قاره اي به پوسته اقیانوسی برخورد می کنید. در این حالت به دلیل ضخامت کمتر و چگالی بالاتر پوسته اقیانوسی، این پوسته به زیر صفحه قاره اي فرو می رود که در این صورت به آن فرورانش گفته می
شود. هم اکنون اقیانوس آرام در حال فرورانش به زیر قاره آمریکا و آسیا است. مکانیسم و نحوه فرورانش در شکل زیر نشان داده شده است.
در محل این نوع برخورد ها معمولا آتشفشان هاي جزوه تاثیر اقلیم در معماری رخ می دهد که علت آن ذوب شدن سنگها و رسوبات در محل برخورد دو صفحه است. علاوه بر این در محل مرز صفحات مختلف به علت زلزله هاي متعددي رخ می دهد که در شکل زیر موقعیت مرکز سطحی زمین لرزه هاي کره زمین نشان داده شده است. همانطور کی مبینید اکثر این زمین لرزه ها با مرز صفحات تطابق دارد. علت این موضوع تنش هاي کششی و فشارشی زیادي است که در مرز صفحات مختلف وجود دارد.
سنگ هاي سطح زمین زمانی که تحت تاثیر فشار هاي تکتونیکی قرار گیرند دو نوع رفتار از خود نشان می دهند:1- رفتار شکل پذیر (چین ها)
2- رفتار شکننده (شکستگی ها و گسل ها)
قبل از اینکه راجه به این ساختار ها صحبت کنیم، نیاز داریم با دو اصطلاح شیب و امتداد آشنا شویم. براي معرفی هر صفحه :
() () :
– – () :
():
حد امکان توسط چین خوردگی در برابر تنش هاي وارده مقاومت می کنند.
در شکل زیر اجزاي یک چین نشان داده شده است. هر چین داراي دو یال یا پهلو می باشد که محل تقاطع آنها محور چین نامیده می شود. همچنین به سطحی که از محل محور چین آن را به دو قسمت متقارن تقسیم می کند سطح محوري (Axial Plane) گفته می شود.
چین ها طبقه بندي هاي مختلفی دارند ولی مهمترین طبقه بندي چین ها، بر اساس شکل آنها صورت می گیرد ،به این ترتیب که آنها را به دو دسته تاقدیس (Anticline) و ناودیس(syncline) تقسیم بندي می کنند. در شکل زیر این دو نوع چین نشان داده شده است.
1- تاقدیس:
تاقدیس ها چین هایی گنبدي شکل هستند که در آن لایه هاي قدیمی در مرکز چین قرار می گیرد و لایه هاي جدید در بخش بیرونی چین واقع می شود.
2- ناودیس:
ناودیس ها بر خلاف تاقدیس ها، چین هایی کاسه اي شکل که در آن لایه هاي جدید در مرکز چین قرار می گیرند و لایه هاي قدیمی در بخش بیرونی قرار می گیرند.
در صورتی که تنش وارد به مجموعه سنگ یا رسوبات بیشتر شود، سطح محوري چین کم کم مایل می شود. در ابتدا چین هاي مایل و با افقی شدن سطح محوري چین ها، چین هاي خوابیده ایجاد می شود.
ساختار هاي شکننده (گسل و شکستگی ها):
در صورتی که سنگ ها تحت فشار قرار گیرند و رفتار شکل پذیر از خود نشان ندهند به دو صورت گسل یا شکستگی تغییر شکل می یابند. تفاوت اصلی شکستگی با گسل در این است که در شکستگی ها، سنگ هاي دو طرف شکستگی نسبت به یکدیگر حرکت نمی کنند در صورتی که در گسل ها، سنگ هاي دو طرف شکستگی نسبت به یکدیگر حرکت می کنند.
نکته: درزه ها همان شکستگی ها )
() : :
فهرست مطالب