جزوه تایپ شده جامعه شناسی آموزش و پرورش
علی علاقه بند دانشگاه پیام نور شارع پور علمی کاربردی دانشگاه آزاد مرتضی منادی کاردانی گلشن فومنی کارشناسی ارشد ستوده
— :
ً )( … .
:
— :
ً 
ً — ً ً — — ؛ — :
:
— — ً — — ً ً ً — — ؛ می دهد .
13-4- نمایش یا بازی نقشها
هنگامی که فرد آگاهانه می کوشد که نقشی را «به طور کامل» انجام دهد تا دیگران را تحت تأثیر قرار دهد ، یک نقش نمایشی را ایفا می کند.
فصل پنجم : پرورش اجتماعی و شخصیّت
1-5- اجتماعی شدن
فرایندی است که به انسان ، راههای زندگی کردن در جامعه را می آموزد ، شخصیت می دهد و ظرفیتهای او را در جهت انجام وظایف فردی به عنوان عضو جامعه ، توسعه می بخشد. در آغاز زندگی ، کودک از دیگران یاد می گیرد که چه رفتارهایی از او انتظار می رود و او دارای چه نوع شخصیتی است.
2-5- تأثیر هنجارها بر اجتماعی شدن فرد
از آنجا که انسان به غرایز بسیار متنوعی مجهز شده است ، برای آنکه بتواند به حیات خود ادامه دهد ، به ناچار می آموزد که چگونه به دیگران بپیوندد و حتی برای رفع بنیادی ترین نیازهای خود با آنان همکاری کند .
هنجار:
آنچه همکاریهای میان افراد بشر و وابستگی متقابل آنان به یکدیگر را ممکن می سازد ، نظامی از الگوهای رفتار آموخته
شده است که دیگر اعضای یک فرهنگ در آن سهیم اند. این الگوهای رفتار مشترک یا معیارهای رفتار را هنجار می نامند. کودک ، از سنین بسیار پایین ، هنجارهای فرهنگیِ تأیید شده را کسب می کند و با این کار در فرایند اجتماعی شدن قرار می گیرد.
دانلود رایگان خلاصه کتاب کامل pdf جزوه جامعه شناسی آموزش و پرورش
3-5- کنش متقابل زیستی و فرهنگی
فرایند اجتماعی شدن ، در آغاز تولد و با مراقبتهای اولیه از نوزاد آغاز می شود. می دانیم که کودک انسان کاملاً بی دفاع و وابسته به افراد پیرامون خویش است. غذا ، لباس و سرپناه او را باید دیگران آماده کنند. نیاز به محبت و توجه و تماس کودک با دیگران نیز به همان اندازه مهم است. آزمایشهای علمی نشان داده است که اگر بچه میمونها را از مادرشان جدا کنیم و در تنهایی نگه داریم ، به صورت بهنجار رشد نخواهند کرد. اگرچه آزمایشهای مشابهی در مورد کودک انسان صورت نگرفته است ، اما انتظار می رود که در وضع مشابه ، کودک انسان نیز واکنشی مشابه داشته باشد و از رشد طبیعی باز ماند.
4-5- اهداف اجتماعی — — ً — آیینة جمع دیدن
چارلز هارتون کولی ، جامعه شناس آمریکایی ، نظریه ای ارائه کرده است که به «خودِ آیینه سان» معروف شده است. در این نظریه منظور از آیینه که فرد خود خود را در آن می بیند ، جامعه است که می توانیم در آن واکنشهای دیگران را در برابر اعمال و رفتاری که انجام می دهیم ملاحظه کنیم. فرد به کمک واکنش جامعه نسبت به اعمال و رفتار خودش ، خود را مورد ارزیابی قرار می دهد. چنانچه تصویری که از خود پیدا می کنیم ، تصویری مناسب باشد ، مفهوم خود ارتقا می یابد و رفتار تقویت می شود. و اگر این تصویر ناجور باشد ، مفهوم آن در نزد ما احتمالاً به پستی می گراید و رفتار متفاوتی از خود بروز خواهیم داد. به عنوان مثال تشویقهای مردم برای یک ورزشکار او را در انجام بهتر وظایفش مصمم می سازد.
8-5- دگری تعمیم یافته
«دگری عام» تعمیم یافته مفهومی است که جرج هربرت مید ابداع کرد و مورد بحث قرار داده است .«دگری عام» ترکیبیاز انتظاراتی است که فرد گمان می کند دیگران از او انتظار دارند. در واقع شخص خود را به نحوی می سنجد که گویی شخص دیگری است .
شیوه های آگاهی فرد نسبت به دگری تعمیم یافته :
1. فرایند «نقش پذیری»
2. فرایند «بازی کردن نقش» برعهده گرفتن نقش )نقش پذیری( :
یک کودک با بیشتر شدن مهاذتهای ارتباطی جزوه جامعه شناسی آموزش و پرورش قادر می شود که خود را در نقش دیگری تصور کند و طوری عمل کند که با نقش دیگری سازگار باشد. به عنوان مثال کودکی که نقش یک معلم را می پذیرد و آن را تمرین می کند در حال نقش پذیری است.
بازی کردن نقش:
وقتی فرد به سنی می رسد که مسئولیتهای خاصی را به صورت جدی می پذیرد و به انجام آن اقدام می کند به اجرای نقش پرداخته است. به :
«» — «» «»
«» «» 
:
«» :
«» — :
:
— :
:
:
ً :
— ؛ «» — :
)(
:
:
؛ :
باشد ، گونه های شخصیتی خاصی را که با فرهنگ آن هماهنگی داشته باشد ، پرورش می دهد. در حالی که برخی تجربه ها بین همة فرهنگ ها مشترک است ، بعید نیست که تجربه های خاص یک فرهنگ در دسترس فرهنگ دیگر نباشد.
تجربه های گروهی و فردی:
شخصیت انسان ، در حد وسیعی به منزلة حاصل تجربة فرد در قالب گروه خود رشد می یابد. ارزشها ، هنجارها ، وجهه نظرها و باورهای گروهی ، همگی به شکل گیری شخصیت فرد کمک می کند. بدون این تجربه های گروهی ، شخصیت فرد رشد نمی کند. حتی زمانی که افراد عضویت در یک گروه معین را می پذیرند ، تجربه های آنان ضرورتاً با آن گروه یکسان نیست. این تفاوت تجربه ها تا حدی بر تنوع شخصیتها نیز مؤثر است.
14-5- منش ملی
منش ملی به شخصیت بنیادین مردم یک ملت اطلاق می شود. از طریق فهم درست منش ملی ، می توان پیش بینی کرد اعضای یک جامعه معین ، چگونه به موقعیتها و اوضاعی که با آن مواجه می شوند پاسخ خواهند گفت. به عنوان مثال هنگام بروز جنگ بین دو کشور ، یک مسئله اساسی و ضروری است که طرفین متخاصم درک درستی از منش ملی یکدیگر داشته باشند و خصیصه ها و منشهای قومی یکدیگر را بشناسند.
15-5- آموزش نقشهای تازه در طول زندگی
اجتماعی شدن ، از دوران کودکی تا سنین بالا ، یک فرایند مستمر و مداوم است. در این فرایند ، نقشها ، هنجارها و انتظارات ، پیوسته دگرگون می شوند و باید همواره با آنها برخورد کنیم . دوران با اهمیتی را که در زندگی یک فرد ، در مدت اجتماعی شدن او تحقق می پذیرد ، می توان به شرح زیر خلاصه کرد:
1( شیرخوارگی تا کودکی ، 2( نوجوانی تا بلوغ ، 3( بلوغ تا جوانی و بزرگسالی ، 4( تکمیل تحصیلات رسمی، 5( زناشویی
6( زندگی خانوادگی )در مقام پدر یا مادر( ، 7( جدایی از پدر و مادر ، 8( طلاق ، 9( تغییرات شغلی ، 10( ترک خانه یا جدایی از خانواده ، 11( مرگ یکی از اعضا یا والدین ، 12( بازنشستگی ، 13( مرگ همسر و 14( زندگی در کشور دیگر.
فصل ششم : گروههای اجتماعی
1-6- تعریف
جامعه شناسان درباره تعریف مفهوم گروه توافق ندارند. به هر حال ، شاید پذیرفته ترین تعریف گروه را بتوان به این صورت ارائه کرد : گروه گروه مرکب از تعدادی از انسانهاست که با یکدیگر روابط متقابل دارند و از عضویت خود در یک جمع که اعضای آن از یکدیگر انتظار اعمال و رفتار مشترکی دارند ، آگاهند.
جامعه شناسان ضمن مطالعه گروههای اجتماعی ، سه نوع گروه بنیانی را از یکدیگر مشخص کرده اند:
1. هرگونه تجمع انسانی که افراد در کنار هم قرار گرفته باشند. به آن تجمع یا جمع نیز گفته می شود.
2. افرادی که یک گروه هم سن و سال را تشکیل می دهند یا زمینه های مشترک قومی ، نژادی ، شغلی یا جنسی دارند ف همگی را می توان اعضای یک رده یا از یک مقوله دانست.
3. تعداد افرادی که در نوعی الگوی سازمان یافتة روابط متقابل و منظم سهیم اند.
2-6- گروههای اختیاری و غیر اختیاری گروه اختیاری یا ارادی:
در برخی موارد ، فرد گروهی را انتخاب می کند که شخصاشخصاً به عضویت در آن علاقمند است. به این نوع گروه ، گروه اختیاری یا ارادی می گویند.
گروه غیر اختیاری :
گاهی افراد بدون انتخاب خود ، در گروهی قرار می گیرند. به جزوه جامعه شناسی آموزش و پرورش گروهها ، گروههای غیر اختیاری می گویند.
3-6- درون گروه و برون گروه )گروه خود و گروه غیر خود(
برای آنکه بین «ما» در یک گروه و «آنها»یی که بیرون از گروه اند ، تفاوت و تمایزی قائل شویم ، برای گروه مرزهایی ایجاد می کنیم.
درون گروه )ما( :
عبارت از تعداد افرادی است که فرد خود را متعلق بدانها دانسته و در حضور «» )( ً )( :
— — :
)( :
)( )( — :
عاطفی نیرومند و پایدار و محبت میان اعضا می باشد.
گروههای ثانوی:
گروههای ثانوی در حالت ایده آل خود ، دارای این ویژگیهاست : بین اعضای این گروهها ، پیوندهای عاطفی ضعیف و موقت ، برخوردها فقط برای هدفهای عملی خاص و روابط چهره به چهره بسیار کم و محدود است. هرچند همه گروههای وسیع را می توان گروه ثانوی دانست ، گروههای نخستین را نیز معمولاً می توان در گروههای ثانوی بازشناخت.
7-6- روند رشد و توسعه گروههای ثانوی به صورت انجمن
رشد و توسعه صنعت و شهرنشینی ، با توسعه روز افزون روابط گروههای ثانوی همراه بوده است. تحرک و تغییر الگوی خانوادگی موجب تضعیف گروههای نخستین و حالت انفعالی آنها شده است و به این ترتیب ، افراد را از ثبات و استمراری که برخوردار بودند ، محروم ساخته است.
مزایای گزلشافت این است که به تقویت گروههای ثانوی کمک می کند ؛ زیرا گزلشافت کارایی سازمانی را به صورت روز افزونی ارتقا می دهد ، همچنین ، استعدادهای فردی را از طریق تخصص پرورش داده و محدودیت دید اجتماعات روستایی و محلی گروههای نخستین را به دیدگاههای بازتر و جامع تر تبدیل می کند.
امروزه هرچند گروههای ثانوی اهمیت زیادی پیدا کرده اند ، گروههای نخستین نیز هنوز عنصر بسیار مهمی از جامعه را تشکیل می دهند. به عنوان مثال خانواده ، همواره یک گروه مهم نخستین را تشکیل می دهد.
در مطالعه هر یک از دو نوع گروه )نخستین و ثانوی(، یکی را از دیگری جدا تلقی نکنیم و بهره دهی آنها را با هم مطالعه کنیم.
8-6- مسائلی که گروهها با آن روبه رویند
رابرت بیلز ، چهار مسئله عمده را که هر گروه با آن مواجه می شود را عبارت می داند از:
1. هر گروه باید بداند که چگونه خود را با عوامل خارج از گروه که بر کارکرد آن تأثیر می گذارد ، سازگار و منطبق کند.
2. گروه باید نظارت خود را بر — ً :
:
ِِِِ:
فهرست مطالب