جزوه تایپ شده زمین شناسی نفت
: — ً 1745 در این منطقه حفر شد که ماسه هاينفتی در سطح زمین بطور قابل ملاحظه اي گسترده م یباشد. اولین چاه استخراجی () /% – % — ()، : : : : : — : ؟
() :
– : % ً () – : ََ- : – : :
– (- – ) – – – – (ً ).
– – – 
— — — () :
معادل چگالی آب شیرین است.
مقیاس دیگري که در اروپا استفاده میشود ،جزوه زمین شناسی نفت نام دارد و به صورت زیر تعریف میشود:
141
Baume 130
Specific gravity at60 F
تقسیمبندي نفتهاي خام بر اساس درجه API به قرار زیر است:
٢٢<API: نفت سنگین
30<API<٢٢: نفت متوسط
30>API: نفت سبک
نفتهاي سنگین و خیلی سنگین ایران در سازندهاي آسماري، جهرم و سروك کوه موند با درجه API کمتر از 8 وجود دارند. سازندهاي فهلیان با درجه API معادل 10-8 و سازند سورمه با درجه API معادل 16-6 در میدان فردوسی از بزرگترین مخازن نفت سنگین ایران هستند. قیر و نفت سنگین در سازندهاي جهرم تا سورمه میدان گلشن نیز گزارش شده است. مشابه چنین نفتهایی در سازندهاي با سن میوسن کالیفرنیا نیز گزارش شده است. نفتهاي خیلی سبک در کشورهاي استرالیا، اندونزي و الجزایر گزارش شدهاند.
زمین شناسی
ویسکوزیته یا گرانروي اندازهاي از مقاومت سیال در مقابل جریان است. گرانروي نفت با تعداد اتمهاي کربن رابطه مستقیم و با مقدار گاز حل شده در آن رابطه عکس دارد. گرانروي نفت خام معمولاً بین 2/. تا 50 سانتیپواز است. در سطح زمین نفت خام گرانروي بیشتري نسبت به مخزن دارد. بر خلاف گازها، گرانروي نفت خام با افزایش دما کاهش مییابد، چون مولکولها بیشتر به صورت مجزا جزوه جنگلداری ۲ میکنند و اصطکاك درونی آنها کاهش مییابد. همانند گازها گرانروي نفت خام با افزایش فشار تا رسیدن به نقطه جوش افزایش مییابد.
زیر نقطه جوش با آزاد شدن گاز گرانروي نفت افزایش مییابد، چون گاز محلول آزاد میشود.
کشش سطحی اندازهاي از کشش بین مولکولهاي یک مایع است. هر چه کشش سطحی پایینتر باشد سیال بدون کمک هیج نیرویی مانند جریان باد یا مایع پخش خواهد شد و برعکس هر چه کشش سطحی بالاتر باشد، مقاومت سطح سیال در مقابل پخش شدن بیشتر است.
کشش سطحی با دما رابطه معکوس دارد.
رنگ نفت خام به صورتهاي مختلف مشاهده میشود، مانند قهوهاي، قهوهاي تیره، سیاه و سبز. آنچه که از آن تحت عنوان نفت سیاه (Black oil) یاد میشود به نفتهاي داراي محتواي آسفالتی بالا اطلاق میشود. اصطلاح کروسین (Kerosene) به نفتهاي سفید یا نفت چراغ اطلاق میشود. یکی از خواص هیدروکربنها این است که در اثر نور U.V (اشعه ماوراء بنفش) از خود خاصیت فلورسانس نشان میدهند. خاصیت فلورسانس در اغلب نفتها دیده میشود که به این حالتbloom میگویند. محدوده رنگهاي فلورسانس در جزوه زمین شناسی نفت خام اززرد تا سبز و آبی متغییر است. نفتهاي آروماتیکی داراي بیشترین خاصیت فلورسانس هستند.
فعالیتاپتیکیOptical activity: نفتها قدرت چرخش سطح پلاریزان را به راست (dextrorotary) و همچنین به چپ (levorotary) داراهستند، که توسط پلاریسکوپ بر حسب درجه در میلی متر اندازه گیري م یشود. محدوده فعالیتهاي اپتیکی در نفت خام از 0 تا 1/2 درجهمتغییر است. این خاصیت در اجزائی از نفت که در دماي 250 تا 300 درجه سانتی گراد و در فشار 12 میلیمتر جیوه وجود دارند بیشتر دیدهشده است. فعالیتهاي اپتیکی دلیلی بر آلی بودن منشا نفت است و علت فعالیتهاي اپتیکی به خاطر وجود کلسترول (C26H45OH) م یباشد.
نقطه ریزش حداقل دمایی است که نفت خام میتواند تحت شرایط استاندارد جریان پیدا کند. نفتهاي خامی که نقطه ریزش بالایی دارند
(40 درجه سانتیگراد) بعلت محتواي واکسی (موم) زیاد در مناطق سردسیر مساله ساز میشوند. در صورتی که نقطه ریزش خیلی پایین باشد، انتقال آن توسط خطوط لوله نفت در مناطق سردسیر نیز امکانپذیر است. هر چه محتواي واکسی نفت خام بالاتر رود بر درخشندگی آن افزوده میشود. البته این نوع نفتها میتوانند در خطوط لوله انتقال نفت محتواي واکسی خود را رسوب دهند و سبکتر شوند، اما افزایش رسوبات در دیواره لولههاي نفت منجر به مسدود شدن آنها به مرور – + () ً /-× /- ×/-× () /-/(): (): (). — () سنگینتر باشد (مولکولهاي آن داراي اتمهاي کربن بیشتري باشند)، به حالت جامد بودن نزدیک است و این مساله بویژه زمانی که آن را سرد میکنیم حائز اهمیت است. نفتهاي سبک حتی در دماهاي خیلی کم نیز مایع باقی میمانند. هیدروکربنهاي C1 جزوه زمین شناسی نفت C4 در فاز گازي هستند ،C5 تا C15 مایع و C15+ بسیار ویسکوز و در فاز جامدند. واژه گاز خشک به متان اطلاق میگردد. گاز تر شامل اتان، پروپان و بوتان است.
سادهترین هیدروکربن متان است که یک مولکول گازي با یک اتم کربن و چهار اتم هیدروژن است. یک اتم کربن داراي چهار باند است که میتواند با یک یا اتمهاي کربن بیشتري پیوند بیشتر برقرار کند (ویژگی منحصربفرد کربن). مولکولهاي هیدروکربن بزرگتر داراي دو یا تعداد بیشتري اتم کربن هستند که به یکدیگر و به اتمهاي هیدروژن پیوستهانند. اتمهاي کربن میتوانند در یک زنجیره مستقیم، زنجیره انشعاب دار یا یک حلقه به هم وصل شوند.
براي مثال همانطور که در شکل 1- 2 نشان داده شده است، پروپان (8(C3H یک زنجیره مستقیم است.
شکل 1-2- پروپان با زنجیره مستقیم
مثالی از هیدروکربنهاي انشعاب دار ایزوبوتان است (10(C4H که ساختار مولکول آن در شکل 1- 3 نشان داده شده است.
شکل 1-3- ایزوبوتان با زنجیره انشعاب دار
حلقههاي هیدروکربنی میتوانند کامًلاً پیچیده شوند، بعلاوه مولکولهاي پیچیدهتر زمانی به وجود میآیند که یک یا چند اتم کربن با گروههاي هیدروکربنی مولکولهاي پیچیدهتر یا با جمع شدن یا برانبارش یک یا چند حلقه جایگزین شود. یک مثال ساده نفتالین (8(C10H است که ساختار مولکول آن در شکل 1-4 نشان داده شده است.
شکل 1-4- نفتالین بصورت یک حلقه هیدروکربنی
هر چه ساختار مولکول مولکولی توسط اتمهاي کربن چگالتر و برانبارش بیشتر مشخص میشود، وارد قلمرو نفت سنگین میشویم. یکی از مثالهاي بسیار پیچیده برانبارش در آسفالتینها وجود دارد. — – -؛ ()