جزوه رنگی و تایپ شده فیزیولوژی
پیام نور کاردانی کارشناسی علمی کاربردی
گره A-V و تأخير در هدايت ايمپالس از دهليزها به بطن ها
دستگاه هدايتي چنان –)( )(.
)( –/-/—/–//-/–)( /ً ً /ً //)( )( -/-ً 
ً ——
)( )( ً، //)( رپلاريزاسيون نشان مي دهد. پتانسيل منفي طبيعي درون فيبر در طول دپلاريزاسيون از دست مي رود و پتانسيل غشا معكوس مي گردد، به عبارت ديگر درون غشا مختصري مثبت و بيرون آن مختصري منفي مي شود.
در شكل 8 (A) دپلاريزاسيون، كه در داخل با بارهاي مثبت و در خارج با بارهاي منفي مشخص شده است، از چپ به راست مي رود ،به طوري كه نيمه نخست فيبر قبلاً دپلاريزه شده و نيمه ديگر هنوز پلاريزه است. بنابراين الكترود واقع بر سطح خارجي سمت چپ فيبر در ناحيه منفي قرار دارد و الكترود سمت راست در ناحيه مثبت، بدين ترتيب دستگاه جريان مثبت را نشان مي دهد. پتانسيل بين الكترودها كه توسط يك دستگاه ثبت كننده سريع ثبت مي شود، در سمت راست فيبر عضله ديده مي شود. توجه كنيد كه هنگامي كه دپلاريزاسيون به ميانه راه مي رسد )شكل 8A(، منحني ثبت شده نيز به حداكثر مقدار ثبت مي رسد. شكل 8 (B) دپلاريزاسيون بر روي تمام فيبر عضله را نشان مي دهد. هر دو الكترود منفي () ً () )(.
() ً ً ً //)/( //ً )( ً 
)( «» «» ً اتصال بازوي چپ به سينه منفي باشد، الكتروكارديوگراف موجي مثبت رسم مي كند، يعني موجي كه بالاتر از خط صفر در الكتروكارديوگرام قرار دارد. اگر عكس اين حالت اتفاق بيفتد، موجي منفي رسم مي شود.
اشتقاق براي ثبت اشتقاق II اندامها، سر منفي الكتروكارديوگراف را به دست راست و سر مثبت آن به پاي چپ وصل مي كنيم. بنابراين اگر دست راست نسبت به پاي چپ منفي باشد، دستگاه موج مثبت رسم مي كند.
اشتقاق براي ثبت اشتقاق III اندامها، سر منفي الكتروكارديوگراف را به دست چپ و سر مثبت آن را به پاي چپ وصل مي كنيم.
بنابراين هنگامي كه دست چپ نسبت به پاي چپ منفي شود، دستگاه موج مثبت رسم مي كند.
مثلث آينتهون: در شكل )7( مثلثي به نام مثلث آينتهون ديده مي شود كه به دور ناحيه قلب كشيده شده است. سه رأس اين مثلث پيرامون قلب را پاي چپ و دو بازو تشكيل مي دهند. دو رأس فوقاني مثلث نمايانگر نقاط اتصال الكتريكي بازوها به مايعات اطراف قلب هستند و رأس تحتاني آن محل اتصال پاي چپ را به مايعات اطراف قلب نشان مي دهد.
قانون آينتهون: بر اساس قانون آينتهون اگر پتانسيل الكتريكي دو اشتقاق از سه اشتقاق دوقطبي الكتروكارديوگرافي در اندامها مشخصباشد، اشتقاق سوم را مي توان به روش رياضي و با به دست آوردن جمع جبري )يعني با در نظر گرفتن علامت هاي مثبت و منفي( دواشتقاق اول حساب كرد.
مثلاً در نظر بگيريد )شكل 7( كه دست راست 2/0 ميلي ولت نسبت به ميانگين )برآيند( پتانسيل بدن منفي باشد، دست چپ 3/0 ميلي ولت مثبت باشد و پاي چپ نيز 1/0 ميلي ولت مثبت باشد. با مشاهده ولتاژهاي آمده در شكل مي توان فهميد كه اشتقاق I داراي پتانسيل mV3/0+ است، زيرا اين رقم معادل است با اختلاف mV2/0- در دست راست و mV3/0+ در دست چپ. به همين ترتيب اشتقاق III، داراي پتانسيل mV7/0+ است و اشتقاق II داراي پتانسيل mV2/1+ مي باشد، زيرا اين ولتاژها برابرند با اختلاف پتانسيل بين جفت اندام مربوطه در آن لحظه.
اكنون توجه كنيد كه مجموع ولتاژ اشتقاق هاي I و III برابر است با ولتاژ اشتقاق II، يعني مجموع 3/0 و 7/0 برابر با 2/1. اين اصل كه به قانون آينتهون معروف است، همواره در ثبت الكتروكارديوگرام صادق است.
الكتروكارديوگرام هاي طبيعي ثبت شده از سه اشتقاق استاندارد دوقطبي در اندام. در شكل )4( ثبت الكتروكارديوگرام در اشتقاق هاي I و II و III ديده مي شود. با دقت در شكل مي توان دريافت كه الكتروكارديوگرامهاي اين سه اشتقاق شبيه جزوه فیزیولوژی هم هستند، زيرا در هر سه اشتقاق مزبور امواج P و T مثبت هستند و قسمت عمده كمپلكس QRS نيز مثبت مي باشد.
تحليل اين سه الكتروكارديوگرام با اندازه گيري هاي دقيق نشان مي دهد كه مجموع پتانسيل اشتقاق هاي I و III در هر لحظه مشخص برابر است با پتانسيل اشتقاق II كه خود تأييدي است بر قانون آينتهون.
نظر به اينكه الكتروكارديوگرام به دست آمده از سه اشتقاق دوقطبي اندام مشابه هم هستند، براي تشخيص آريتميهاي مختلف قلب مي توانيم هر كدام از آنها را انتخاب كنيم، زيرا تشخيص آريتميها عمدتاً مبتني بر رابطه زماني بين موج هاي مختلف چرخه قلب مي باشد. اما اگر بخواهيم آسيب عضله بطن يا دهليز يا آسيب دستگاه هدايتي را تشخيص دهيم، انتخاب اشتقاق هاي لازم براي ثبت الكتروكارديوگرام اهميت زيادي دارد، زيرا اختلالات عضله قلب باعث تغيير شديد الگوهاي الكتروكارديوگرام در برخي اشتقاق ها مي شوند، در حالي كه ممكن است بر ساير اشتقاق ها تأثير نگذارند.
اشتقاق هاي سينه اي )جلوي قلبي(:
غالباً براي ثبت الكتروكارديوگرام، يك الكترود را بر روي سطح قدامي قفسه سينه و در يكي از )(. ً )(. ً )(.
)( )( ً ً ً ً ً :
را از طريق مقاومت هاي الكتريكي به سر منفي الكتروكارديوگراف وصل مي كنند و اندام سوم را به سر مثبت متصل مي سازند. هنگامي كه سر مثبت به دست راست وصل است، اشتقاق مربوطه را به aVR مي نامند، و هنگامي كه به دست چپ متصل است، اشتقاق را به aVL مي نامند، و در صورتي كه به پاي چپ وصل باشد، آن را aVF مي خوانند.
در شكل )9( الكتروكارديوگرام هاي طبيعي به دست آمده از اشتقاق هاي تقويت شده تك قطبي در اندام ديده مي شود. تمامي آنها شبيه الكتروكارديوگرامهاي حاصل از اشتقاق هاي استاندارد اندامها هستند، مگر ثبت منحني از اشتقاق aVR كه معكوس است.
تفسير الكتروكارديوگرافي اختلالات عضله قلب و عروق كرونر: تحليل برداري
اصول تحليل برداري الكتروكارديوگرام:
استفاده از بردار براي نمايش پتانسيل الكتريكي: براي درك چگونگي تاثير اختلالات قلبي بر شكل امواج الكتروكارديوگرام، قبلاً بايد مفهوم بردار و تحليل برداري )كه در پتانسيل هاي الكتريكي درون و اطراف قلب به كار مي رود( آشنا شد.
بردار قلبي «برآيند» در هر لحظه معين: شكل )10( دپلاريزاسيون سپتوم بطن و قسمت هايي از ديواره هاي طرفي اندوكارد در دو بطن را نشان مي دهد )ناحيه سايه دار و علامت هاي منفي(. جريان الكتريكي بين اين نواحي دپلاريزه در داخل قلب و نواحي پلاريزه در خارج قلب برقرار مي شود )پيكان هاي بيضوي(. ضمناً در داخل حفرات قلب نيز جريان مستقيماً از نواحي دپلاريزه به سوي نواحي پلاريزه برقرار مي شود. اگر چه مقدار كمي از جريان در داخل قلب رو به بالا مي رود، اما قسمت اعظم آن بر روي خارج بطن ها به سوي نوك قلب پايين ميرود. لذا در هر لحظه معين، بردار برآيند پتانسيل توليد شده موسوم به بردار لحظه اي ميانگين به صورت پيكاني نشان
داده مي شود كه در مركز بطن ها از قاعده قلب به سوي جزوه فیزیولوژی آن مي ً ً :
)(. + + – + + )+ (.
فهرست مطالب