سوالات انقلاب اسلامی
ملکوتیان دانشگاه آزاد اسلامی دانشگاه پیام نور عیوضی و هراتی علمی کاربردی کارشناسی ارشد مصباح یزدی جمعی از نویسندگان
-؟
-: قدرت و برکناری حاکمی است که – ؛ – -ً ً ً -: – – -: ً ً -: ً – ً ً – ) ) : ): ): () 
– ؛ ؛ -؟
؛ »« ؛ دو طریق به قدرت می رسیدند: یکی از راه خرید یا بهره برداری از زمین و دیگری از طریق خریدن حکومت شهرها و ولایات. بدین ترتیب، اغلب حکام ایالات و ولایات از این افراد انتخاب می شدند. شاهان قاجار در ازای واگذار نمودن حکومت هر ایالت، مبلغی را به عنوان »پیشکش« دریافت می نمودند که در حقیقت سرقفلی و اجاره بهای آن منطقه به شمار می رفت .
عدم تفکیک قوا و جمع شدن آنها در وجود پادشاه و نبود امنیت اجتماعی همگی سبب می شد شخص شاه حتی درباره جزئی ترین مسائل، تصمیم گیری کند. ریشه های ساختاری وتاریخی و نمونه سوالات انقلاب اسلامی نیافتن حقوق فردی و شهروندی از مهم ترین عوامل شگل نگرفتن تشکیلات قوی و با نفوذ در ایران قرن نوزدهم است.
خلاصه آن که نظام از حیث ساختار قدرت، نوعی حکومت ملوک الطوایفی (متمایل به تمرکز)بود و از لحاظ شیوه های اعمال قدرت نیز حکومت استبدادی به حساب می آمد. همچنین وضعیت اجتماعی ایران در سده نوزدهم بر اساس شاخص های دیگر نیز وضعیت مطلوبی نداشت. برای نمونه می توان به شمار اندک باسوادان در جامعه اشاره کرد. در زمینه امنیت اجتماعی نیز همه مردم ایران مقابل قدرت عریان برابر بودند وزندگی و دارایی آنها تابع اراده شاه بود.
۴
٢-چه عواملی سبب شد که ایرانیان از خود بپرسند چرا عقب مانده و یا عقب نگاه داشته شده اند؟
از نظر سیاست خارجی، دولت قاجار در وضعیت اسفناکی بود؛ بدین بیان که قاجار مجبور بودند همواره به دیگر کشورهای قدرتمند آن زمان نظیر روسیه و انگلستان امتیاز دهند. این امتیاز دهی بی شک از سقوط قاجاریه جلوگیری می نمود و در حفظ و استقرار نظام موثر می افتاد.
به سخن دیگر،در قرن نوزدهم شکست های نظامی پی در پی ایران از روسیه و انگلستان دولت قاجار را وا داشت تا به منظور ثبات خود امتیازهای اقتصادی و تجاری زیادی را به این کشور ها عطا کند و وضعیت کشور را به شکلی »نیمه استعماری« بدل سازد. وموضوع مهمی که در این دوران تأثیرات فکری بسیاری بر ایرانیان نهاد و آنان را به فکر فرو برد، جنگ های ایران و روس و شکست ایران از روسیه بود؛ امری که موجب شد پرسشی عمیق در ذهن ایرانیان شکل گیرد که چرا ما عقب مانده ایم و غرب ترقی کرد؟ بدین سان، از این دوران به بعد دیدگاه های مختلفی برای پاسخ به این سوال مطرح گردید تا شاید ایران از این وضعیت بیرون آید.
٣- منظور از الگوی ترقی غربی در ایران معاصر چیست و چه ویژگی هایی دارد؟
با مطرح شدن پرسش از علل عقب ماندگی ایران و تلاش برای پیشرفت آن، برخی روشنفکران غرب گرا با مشاهده پیشرفت اروپاییان در حیرت و سرگشتگی فرو رفتند و در پی آن نظریاتی را به دست دادند که نتیجه آن، حرکت به سوی زندگی غربی بود. بدین ترتیب اینان ترقی غربی را برای ایرانیان ضروری دانستند و این گونه بود که در ایران گفتمان مدرنیته به ویژه در بُعد سیاسی و فرهنگی به عنوان نسخه درمان بخش مطرح شد؛ تا بدانجا که پاره ای از روشنفکران در جهت الگوی شبه ترقی غرب گرا حاضر شدند حتی مقدسات خود را نادیده انگارند.
این نگرش، راه علاج را تنها مراجعه به علم غربی می دانست؛ چنان که معتقدان به آن نیز می گفتند که باید از فرق سر تا نوک پا فرنگی شد. در این دیدگاه سنت و به خصوص دین در تعارض با مدرنیته قرار داشت، یا به بیانی در خدمت آن بود. این تعارض در افکار روشنفکران دوران مشروطه به شکل سنت گریزی ودفاع از مدرنیته مشاهده پذیر است. افرادی نظیر آخوندزاده ، میرزا آقاخان کرمانی، ملکم خان، تقی زاده و طالب اوف از این دسته اند.
ناگفته نماند نفی دین از سوی اینان صرفاً از روی تقلید است و اساساً چون در غرب نسخه ترقی بر پایه نفی دین (دین مسیحیت)است، روشتفکران غرب گرا نیز بر آن بنیاد به نفی دین اسلام می پردازند؛ در حالی که مقایسه دین اسلام و مسیحیت ِ تحریف شده، مقایسه ای است بس ناصواب.
۵
در هر حال آشنایی با علم و معرفت جدید سبب شد افق های تازه ای پیش روی روشنفکران غرب گراگشوده شود و بسیاری از باورها، سنت ها وقالب های فکری و اجتماعی گذشته زیر سؤال رود. بدینترتیب، تحولات اروپا زمینه های پیدایش اصلاح طلبی را با هدف»تجدد گرایی« ایران فراهم آورد. اساس این جنبش، هماهنگ ساختن جامعه سنتی ایران با پیشرفت دانش، علوم و تکنیک جدید بشری بود؛ جنبشی که مبنای آن ، تغییر در مبادی فلسفی و معرفتی و مطابقت آن با مبانی فلسفی مدرنیته بود. جنبشی که مبنای آن ، تغییر در مبادی فلسفی و معرفتی و مطابقت آن با مبانی فلسفی مدرنیته بود.در حقیقت برخی براین باور شدند که می باید پیشرفت رادر سیر تاریخی غرب و حرکت و ترقی جویانه آن طی نمود تا بدان دست یافت. بدین ترتیب در این دوران الگویی با عنوان ترقی و ترقی خواهی در ایران شکل گرفت که مبنای بسیاری از تغییرات اجتماعی گردید. براساس این دیدگاه، چون ترقی مقوله ای است که در غرب روی داده، برای رسیدن به آن می باید مبانی معرفت شناسی غرب را –که اساس آن سکولاریسم است – پذیرفت وبه نفی سنت های دینی پرداخت.
۴-شاخصه های الگوی پیشرفت – : »« ؛ حتی به اعتراف مستشرقان، الهام بخش اروپائیان گردید. نگرش تعالی ، پیشرفت را در تمسک به آموزه های اسلامی و از این سو عقب ماندگی را در فاصله گرفتن از اسلام می دانست .
نمونه سوالات
به هر روی، تلاش مسلمانان در دو قرن اخیر برای بیرون آمدن از ضعفی بود که بخشی از آن دلیلسلطه استعمار و بخشی به سبب سیطره حاکمان نالایق اسلامی ایجاد شده بود. در این تلاش ، متفکرانو مصلحان دینی در پی آن بودند تا برای برون رفت از بحران در جوامع اسلامی و بازگشت مجدد به شکوه گذشته، از آموزه های اسلامی بهره برند.
پرسشهای فصل سوم
١-چالش میان دو الگوی شبه ترقی غربی و پیشرفت را پیش ازنهضت مشروطه تبیین نمایید؟
در کنار این حرکت، برخی دولتمردان پس از آشنایی با غرب ، در تلاش برای انجام برخی اصلاحات غرب گرایانه در ایران بودند. در این دوران گفتمان تغییر، از دوران حاکمیت بوجود می آید. بدین ترتیب با تلاش های کسانی چون عباس میرزا، قائم مقام فراهانی، امیرکبیر و میرزا حسن خان سپهسالار، اصلاحاتی از درون نظام صورت می گیرد.اما نگرش اصلاح طلبانه افرادی نمونه سوالات انقلاب اسلامی سپهسالار که در غالب نگرش ترقی غربی درخور ذکر است، نهاد دینی را تضعیف نمود. اصلاحات غرب گرایانه وی و اعطای امتیازات به خارجیان،اعتراض و مخالفت روحانیان را بر انگیخت.به نظر روحانیان،دولت با اعطای امتیاز به بیگانگان، راه مداخله آنان را در ایران هموارتر می کرد.در رأس مخالفان روحانی، حاج ملاعلی کنی قرار داشت. رفتار وی با سپهسالار، شاخص ترین برخورد نهاد دینی و علمای شیعه با ارکان حکومت قاجار تازمان شکل گیری نهضت تحریم تنباکوست.
٢-تقابل بین دو الگوی ترقی و تعالی را در نهضت مشروطه توضیح دهید؟
در سال ١٣٨٣ شمسی نهضتی با عنوان عدالت خانه شکل گرفت که نهاد بومی و همه فهم به شمار می رفت. در حقیقت ؛ – – »« ؛ »« – – -؟
ً ً » « – »غربی « توضیح دهید؟
در این دوران تلاش های بسیاری از سوی علما به منظور مقابله با این جریان انحرافی صورت گرفت . برای نمونه می توان به تلاش شیخ فضل اﷲ برای تدوین متمم قانون اساسی و اقدام های مرحوم نائینی در توضیح مشروطه براساس و مبانی اسلامی اشاره نمود ، اما مشروطه خواهان غرب گرا می کوشیدند تا برای رسیدن به ترقی مورد نظر در غرب ، به نفی دین و سنت های دینی بپردازند . درواقع همین روشنفکران غرب گرا بودند که بر پایه مبانی ترقی خواهی غربی و غرب گرایی افراطی ، روی کار آمدن استبداد رضاخان را توجیه می نمودند و با توجه به الهام گرفتن تفکر آنان از غرب ، وجود یک دیکتاتور را برای ترقی کشور لازم می دانستند .
رضا خان در سال ١٢٩٩ شمس از سوی انگلیسی ها به همراه سید ضیاء الدین طلاطبایی برای انجام کودتای نظامی انتخاب شد. علت انتخاب وی برای فرماندهی کودتا، قدرت خشونت آمیز، قلدری، انضباط و کم سوادی او بود. امیران و افسران ارشد پس ازدیدارهای کوتاه با او، نسبت به وی نظر مثبت یافتند. در این میان، تمجیدهای سرگرد بخش سیاسی ارتش انگلیس (اسمایس) و همچنین فعالیت های ژنرال آیرون ساید)سر لشگر ارتش انگلیس داشت. اما از آنجا که رضا خان اطلاعات سیاسی، اداری و اجتماعی نداشت، انگلیسی ها برای انجام دادن وظایف سیاسی و اجتماعی کودتا، سید ضیاءالدین طباطبائی مدیر روزنامه رعد و یکی از ایرانیان مورد اعتماد خود را نامزد کرد؛ همو که در راه حفظ و اشاعه منافع آنها قلم فرسایی می کرد و تا حدی در اجتماع نفوذ داشت.
ژنرال آیرون ساید انگلیسی رضاخان را شایسته فرماندهی نظامی بر قزاق ها می دانست تا زا تاریخ کودتا اختیارات مملکتی را در دست گیرد. سر انجام رضاخان با همکاری سیدضیاء طباطبایی برای مدتی به نخست وزیری رسید رضاخان پس از کودتا به تدریج مراحل رسیدن به قدرت را طی کرد. او ابتدابه فرماندهی نیروهای قزاق و سپس به مقام وزارت جنگ پس از چندی به مقام نخست وزیری نایل گردید. سرانجام نیز وی در سال ١۴٣٠ شمسی با وجود مخالفت های شخصیت های مذهبی همچون مدرس، احمدشاه را از سلطنت برکنار و خود به پادشاهی رسید. در این زمینه فراکسیون تجدد که متشکل از روشنفکران غرب گرا بودند، با تصویب ماده ای، پایان سلطنت قاجاریه را اعلام داشته، سلطنت پهلوی را به جای آن برگزیدند .
دانلود رایگان نمونه سوالات انقلاب اسلامی با پاسخ تشریحی PDF
پرسش های فصل چهار
١-پیامدهای فرهنگی – اجتماعی غرب گرایی را در عصر رضا خان توضیح دهید.
عصر پهلوی اول در ایران مقارن با عصر نوسازی و رواج نظریه های غربی در این زمینه است.. به هنگام روی کار آمدن رضاخان، فضای موجود در جهان به گونه ای بود که کشورها به نوسازی اقتصادی – اجتماعی ترغیب می شدند تا از این حیث متناسب با فضای عصر جدید گردند.
از سوی دیگر، نیازهای درونی جامعه ایران برای بیرون رفت از بحران های اجتماعی، اقتصادی ناشی از جنگ، سیاست مداران را تشویق می کرد تا با استفاده از الگویی خاص به مدرنیزاسیون در ایران بپردازند. بر این بنیاد، روشنفکران ایران نیز به تبلیغ و نوسازی به شیوه غربی پرداختند وطبیعی بود که رضا شاه نیز از این امر تأثیر پذیرد و به اقداماتی غرب گرایانه مبادرت می ورزد. بدین سان ، از این دوران به بعد مدنیزاسیون ایران به شیوه غربی آغاز شد.
در حقیقت تأثیرات فکری نهضت مشروطیت، حضور طبقه جدید تحصیل کردگان غرب در کنار طبقه حاکم، بیش از هر عامل دیگری سبب رویکرد پهلوی اول به مدرن سازی کشور به شیوه غربی شد. این تلاش ها نه نشئت یافته از روحیه نظامی گری رضاشاه، بلکه تبلور خواست ها و آرمان های روشنفکرانی بود که تنها راه رسیدن به تمدن غرب را دوری از ()؛ () ؛ ً خان بر پایه اهداف خاصی بنا شده بود، پروژه ی دیگری که از نظر اقتصادی »فاجعه آمیز« بود، احداث راه آهن از بندر شاه در جنوب شرقی دریای خزر به بندر خرمشهر بود.
ازدیگر اقدامات مخرب پهلوی اول، در حوزه نمونه سوالات انقلاب اسلامی بود، رضا خان در راستای شبه مدرن نمودن ایران تلاش نمود تا به اجبار پوشش را تغییر دهد که در این خصوص می توان به کشف حجاب، و همسان کردن لباس مردان اشاره نمود وی بر آن بود تا با این کار، ایران را به لحاظ ظاهری با غرب یکسان کند. در حقیقت پیش فرض اساسی این الگوکه به تجدد آمرانه نیز معروف است، این بود که توده مردم، مصالح ومنافع خود راتشخیص نمی دهند و شیوه های رسیدن به آن را نمی دانند. از این رو ضرورت است که نخبگان ترقی خواه، آنان را در مسیر تجدد و پیشرفت قرار دهند. بدیهی است که در این فرایند هر جا که اهداف و برنامه های ترقی خواهانه دولت و نخبگان سیاسی با خواست واراده مردم مغایرت داشته باشد، کاربرد زور برای پیشبرد این اهداف و برنامه ها مشروعیت می یابد.
٢-پیگیری الگوی شبه ترقی غربی در عصر پهلوی دوم چه پیامدهایی داشت؟
الگو ترقی غربی در عصر پهلوی دوم به دنبال شبیه شدن ایران به غرب، به شکل دیگری دنبال شد؛بدین بیان که با توجه به مقتضیات وشرایط ایران پس از جنگ جهانی دوم و مطرح شدن موضوع توسعه، از یک سو به دلیل وابستگی فکری و عملی و از سوی دیگر با توجه به فشار غرب برای انجام برخی برنامه ها در ایران، شاهد اجرای برنامه های توسعه در این کشور هستیم. با توجه به اهمیت ایران برای غرب و بویژه آمریکا ، از این دوران به بعد ، با حضور آمریکا و نفوذ این کشور بر
اقتصاد و سیاست ایران وابستگی کامل سیاسی و – : :
فهرست مطالب