سوالات احکام و معارف اسلامی
آزمون استخدامی دانشگاه پیام نور دانشگاه آزاد اسلامی علمی کاربردی کارشناسی ارشد
امام(ع) به گونه ای خاص وضو بگیرد و امام(ع) %: : : : »« ّ» « : »«
: :
» «»« »« : »« ((/
:
: ؟
: :
.؟.؟.:
.ً ّ:
ّّ() : »ّ« »ّ« ((/ 
:
:
.؟
ها در باره احکام دینی صحیح نیست ؟ الف : احکام دینی تابع مصالح و مفاسد واقعی است ب :مصالح و مفاسد تابع احکام الهی است .
ج :قوانین دینی در عین اینکه آسمانی است زمینی نیز هست
Ï : باب » تزاحم بین احکام « در فقه در راستای توجه به مصالح و مفاسد قرار دارد.
.4 کدام گزینه از منابع فقه شیعه نیست؟
الف: قیاس ب: کتاب ج: سنت د: عقل
.1 روش برون دینی : در این روش از بیرون ( پیش از رجوع به متون دینی ) به دین نگریسته می شود . طرفداران این نظریه موضوع انتظار بشر از دین را مطرح می سازند و معتقدند بر اساس انتظاری که از دین دارند حدود و قلمرو آن مشخص می شود ، یعنی قلمرو دین بر اساس آن دسته از نیازها که اصیل هستند و بیرون از دین پاسخ داده نمی شوند ، تعیین می شود .
نقد روش برون دینی :
. 1 بدون انتظار از دین هم، می توان دین را شناخت.
. 2 هرکس انتظاری دارد و به این ترتیب قلمرو دین نسبی می شود .
. 3 علاوه بر شناخت انسان از خود، عقل آدمی و خود دین نیز از عوامل اصلی شناخت قلمرو دین هستند .
. 4 تفکیک نیاز اصلی و فرعی معیار مشخصی ندارد و گاهی انسان در تشخیص نیاز، خطا می کند و ضمنا دین می تواند به نیاز های فرعی هم پاسخ بدهد .
2. روش درون دینی : در این روش برای یافتن قلمرو و هدف دین به خود متون دینی رجوع می شود . سکولاریسم : چکیده پیام این نظریه این است که باید دین از زندگی دنیوی و اجتماعی انسان حذف شود و به زندگی معنوی و فردی اختصاص یابد .
دیدگاه های مختلفی در این زمینه ذکر شده که همگی می خواهند دین را محدود به قلمرو شخصی کنند . علل ظهور سکولاریسم :
1. محتوای متون دینی موجود ( مسیحیت )؛ حضرت مسیح ( ع ) : » پادشاهی من از این جهان نیست «.
2. فقدان قوانین اجتماعی و حکومتی در مسیحیت؛
3. فساد مالی واخلاقی در دستگاه کلیسا : شراب خواری ، قماربازی ، مال اندوزی ؛
4. جزمیت ، مصونیت و خشونت کلیسا ؛
5. جنبش اصلاح دینی یا پروتستان و تجدید نظر در دین مسیحی توسط لوتر و کالون ، شخصی سازی دین. تعیین قلمرو دین از راه بررسی هدف بعثت پیامبران هدف بعثت پیامبران و تفسیرهای گوناگون ازآن :
1. تفسیر دنیا گرایانه دعوت پیامبران ، یعنی رسیدن به عدالت اجتماعی ، آبادانی ، رهایی از اضطراب نقد: الف) پرداختن دین به دنیا از اهداف فرعی به شمار می آید؛ ب) در تعالیم دینی ، مسائل غیبی و قدسی و اخروی فراوان موجود است؛
ج) نتیجه این دیدگاه تنزل مقام پیامبران در ردیف مصلحان اجتماعی است؛
2. تفسیر آخرت گرایانه دعوت پیامبران
3. تفسیر جامع گرایانه دعوت پیامبران ، دین پاسخگوی حداکثری همه نیازهای بشر در مسیر رشد و هدایت است . ( این نظر مورد تایید اکثر متکلمان و فیلسوفان شیعی است. ) دلایل جامعیت هدف پیامبران :
الف) دلایل برون دینی:
1. برهان هایی که از سوی حکیمان برای اثبات ضرورت نبوت اقامه شده ، ناظر به زندگی اجتماعی و عدالت اجتماعی است .
2. زندگی آدمی تجزیه پذیر نیست بنابراین پیام و دعوت پیامبران ناظر به بخشی از زندگی آدمی و غافل از بخش دیگر نیست .
3. تصویر متفکران شیعه و اهل سنت از امامت تصویر جامعی است بنابراین تصویر جامع گرایانه در امامت ، در نبوت نیز جریان می یابد .
ب) دلایل درون دینی :
1. اهداف پیامبران در قرآن :
.1-1 دعوت به پرستش خدا و توحید؛
.2-1 دعوت به معاد؛
.3-1 تعلیم و تربیت؛
.4-1 دعوت به تزکیه و تقوا؛
.5-1 آزادی انسان؛
.6-1 عدالت اجتماعی؛ .7-1 اصلاح جامعه و مبارزه با مفاسد اجتماعی؛
2. سیره عملی پیامبر اسلام ، تعیین حاکم و مسئولیت های وی ، تعیین قاضی ، اجرای حدود ، عقد پیمان نامه ، اعزام مامورین اطلاعاتی ، واگذاری منابع طبیعی ، دریافت مالیات ، بسیج و اعزام مردم به جنگ
3 . جامعیت دین و تنظیم روابط .1-3 انسان با خدا؛ .2-3 انسان با خودش؛ .3-3 انسان با دیگران؛
قال الباقر ع : ما من شی الا و فیه کتاب او سنه
4. مهدویت و احیای دین و اجرای عدالت در پهن جهان
منابع برای مطالعه بیشتر:
1. عبدالحسین خسروپناه، قلمرو دین
2. عبداالله نصری، انتظار بشر از دین
نمونه پرسش:
.1علل ظهور سکورالیسم در غرب چیست؟ . 2سکورالیسم یعنی چه؟
پلورالیسم برگرفته از واژه لاتین «pluralis» و به مفهوم »گرایش به کثرت« است. این واژه به مرور در عرصه اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، معرفتی و دینی به کار آمد، پلورالیسم در هر یک از این عرصه ها به معنای پذیرش
کثرت و تنوّع در همان حوزه است.
پلورالیسم اجتماعی، سیاسی عبارت است از پذیرش کثرت در حوزه نهادهای مدنی، احزاب، جمعیت ها و عقاید ناظر به مصالح اجتماعی. عوامل مختلفی مثل زیان های ناشی از تمرکز در قدرت و استبداد دینی و دولتی موجب گرایش به این اندیشه شد. لازمه چنین تفکری تسامح و تساهل نسبت به رفتارهای اجتماعی ّّ:
()، ّّپدیده ها از تمام زوایا، برای بشر دشوار است، امّا با همین مقدار، از شناخت می توان به نسبت میان موضوع و محمول اذعان
کرد و با افزایش شناخت این نسبت، لزوما به هم نمی ریزد و علم ما تغییر نمی کند.
همه انسان ها گزاره هایی را سراغ دارند که امکان صادق نبودن آن کاملا منتفی است، گزاره های ریاضی، بدیهیات عقلی و غیر بدیهیات مبتنی بر برهان از این دست هستند.
پلورالیسم دینی: آیا ادیان دارای ماهیت واحدند ؟
سرنوشت آنان به لحاظ نجات ، بهشتی یا جهنمی شدن چه خواهد بود ؟ در رفتار و عمل چگونه باید با پیروان ادیان دیگر ، برخورد کرد ؟
از نظر قرآن کریم ادیان وحیانی با همه جلوه های تاریخی شان دارای ماهیت واحدند و نام عمومی این ادیان که بیانگر روح حاکم بر تعالیم آنهاست » اسلام « می باشد . تفاوت شرایع آسمانی یا در سلسله مسائل فرعی و جزئی است که بر حسب مقتضیات زمان و ویژگی های محیط و ویژگی های مردمی که به دین دعوت می شده اند ، متفاوت است و یا در سطح و مرتبه است .
قرآن موید کتب آسمانی گذشته و پیامبران سابق است ، اما کتاب مقدس کنونی ، همان تورات و انجیل نیست. پلورالیسم دینی به معنای پذیرش و حق دانستن ادیان مختلف است. و این نظریه یکی از چهار دیدگاهی است که در مواجهه با پرسش از چرایی کثرت ادیان ارائه شده است.
سه دیدگاه دیگر عبارتند از:
1ابطال. گرایی که با تبیین جامعه شناختی یا روان شناختی، ادیان را زاییده توّهمات بشری می دانند.
2. انحصار گرایی که صرفا یک دین را حامل حقیقت و موجب سعادت می داند.
3. شمول گرایی، که رویکردهای مختلف دارد ـ عبارت از این است که صرفا یک دین حق وجود دارد و شاهراه نجات است و سایر ادیان، اگر چه مشتمل بر حقایقی هستند، امّا اکنون دین حق و () :
ِّ ِ َِ» « : 
؛ ُُُ؛ ْ ّّ؛ ِ ّّّ:
؛
؛
؛
؛
()؛
.ّ؛ .؛
همه مباحث به طول می انجامدامّا. به عقیده ما مسلمانان، مدارک روشن و خرد پذیری بر حقانیت اسلام وجود دارد که ادّعای همسانی همه ادیان و تکافو ادله را باطل می نماید. از جمله ادله مورد استناد به این موارد می توان اشاره کرد: خرد پذیری آموزه های اسلامی و سازگاری آن ها با هم، مستند بودن منابع و متون اسلام، عدم تحریف قرآن، اعجاز و مبارزه طلبی کتاب اسلام، جامعیت احکام و کارکردهای مثبت آن، خاتمیت و
تأخر دین اسلام و پذیرش ادیان آسمانی گذشته در درون خود و نسخ آن ها و گذشتن دوران حقانیت و نجات بخشی آن ها.
نکته دیگر این که به هر حال مدعیات ادیان ناظر به عالم خارج است و جمع بین دعاوی آنها و حقّانیت همه گزاره ها ممکن نیست، چرا که اجتماع نقیضین محال استیا. خدای یگانه و مجرّد از ماده و هستی بخش موجودات،
وجود دارد و یا ندارد؛ یا خالق موجودات یکی است یا بیشتر؛ یا جهان آخرت و حساب و کتاب اعمال دنیایی بندگان وجود دارد و حق است یا نه. جمع همه اینها و درستی همه اقوال ممکن نیست.
براساس این دیدگاه در هر دوره ای فقط یک راه برای رستگاری وجود دارد. بنابراین ـ مثلا ـ کسانی که در عصر ظهور حضرت عیسی ـ علیه السلام ـ بوده اند و پیام او را شنیدند، هرگز نمی نمونه سوالات قواعد فقه 2 به این بهانه که بر کیش یهودند و راهموسی ـ علیه السلام ـ را وسیله تقرّب به خداوند کرده اند، از تصدیق رسالت حضرت عیسی ـ علیه السلام ـ سرباز زنند.
æ این است راه راست من. پس، از آن پیروی کنید و از راه ها ]ی دیگر[ که شما را از راه وی پراکنده می سازد، پیروی نکنید.5
æ هرکه جز اسلام، دینی ]دیگر[ جوید، هرگز از وی پذیرفته نشود، و وی در آخرت از زیانکاران است.6
بگو: این است راه من، که من و هرکس (پیروی ام) کرد، با بینایی به سوی خدا دعوت می کنیمو. منزّه است خدا، و من از مشرکان نیستم.7 اذعان به این که راه حقیقی سعادت دین اسلام است، به معنای آن نیست که باید انسان های دیگر را وادار به تسلیم
شدن در برابر این حقیقت کنیماین. موضوع علاوه بر آن که اصولا ناممکن است ـ زیرا تسلیم شدنِ قهری هرگز نمی تواند رستگاری موعود را به ارمغان آورد ـ با تعالیم خود ادیان، و به ویژه دین اسلام، منافات دارد. »در دین هیچ اجباری نیست و راه از بیراهه به خوبی آشکار شده است8.« امام علی ـ علیه السلام ـ ، وقتی در دوران حکومتش، کسانی زینت و زیور زنی یهودی را از او به زور می گیرند بر
می آشوبد و می گوید اگر مسلمانی از غم این حادثه بمیرد، ملامت و نکوهشی بر او روا نیست. و هم اوست که به استاندار خود، مالک اشتر، فرمان می دهد تا بدون درنظر گرفتن دین مردمان با آنان به انصاف رفتار کند.
قرآن کریم به ما تذکر می دهد که اساس مدارا با پیروان ادیان دیگر نباید کسب رضایت ایشان باشد؛ زیرا این مسأله ما را به درآمدن در کیش و سلک آنان و در نهایت خروج از صراط مستقیم وامی دارد.بلکه9 اساس محبّت به دیگران و مدارا با آنان، باید برای کسب رضای خداوند باشد، که در این صورت نه فقط مداراگر از جرگه مسلمانان خارج نمی شود، که آن دیگری را هم به اسلام می گرایاند. آنها که در صراط مستقیم اسلام اند،10 هرگز نباید دیگران را به دیهتحقیر بنگرند؛ چرا که بسا در میان آنان، بندگانِ حق جویی باشند که به هر دلیلی از رسیدن به حق باز مانده اند؛ اما همین سعی و کوشش حق جویانه آنها، رحمت خداوند را شامل حال آنان خواهد کرد.
به طور خلاصه :
) ) ّّ)
.؟ ؟
.؟
: : : : ؟
) ) ) )
: و دین یاد می شود.
.11 عبدالرسول بیات و دیگران، فرهنگ واژه ها، ص142 ـ 163 همراه با تصرف و تلخیص، برای توضیح و آشنایی بیشتر ر.ک به
منبع ذکر شده و عبدالحسین خسرو پناه، کلام جدید، فصل مربوط، هادی صادقی، درآمدی بر کلام جدید، ص321 ـ .356
تبیین دقیق و صحیح این رابطه موجب پیشرفت و بالندگی مطالعات دینی و تلاش های علمی است.
ابتدا باید دانست که مراد از دین در این بحث، آموزه هایی است که از طریق وحی و پیامبران برای هدایت انسان ها آمده است. به تعبیر دیگر مراد ادیان آسمانی و ابراهیمی است و چون خاستگاه این مسأله، مغرب زمین است بیشتر نظر به مسیحیت استو. منظور از علم، علوم تجربی اعمّ از طبیعی ( یعنی فیزیک، شیمی،زیست شناسی، زمین شناسی و….) و انسانی (یعنی روان شناسی، جامعه شناسی، مدیریت، اقتصاد و…) است.
عوامل پیدایش اندیشه تعارض علم و دین عوامل متعددی موجب پیدایش اندیشه تعارض علم و دین خصوصا در دنیای غرب مسیحی شد که از جمله به موارد زیر می توان اشاره کرد:
.1 تحولات بزرگ در دنیای علم و عدم توان نمونه سوالات احکام و معارف اسلامی سازی آن با دین
تحول اوّل: تغییر هیئت قدیم و ابطال نظریه زمین مرکزی در قرن هفدهم از سوی کپرنیک، کپلر و گالیله و اصرار گالیله بر واقعی بودن این امر در رابر کلیسا و متولیان آیین مسیحیت به تدریج موجب تردید مردم در صحت سخنان اربابان کلیسا شد.
تحول دوّم: ارائه تئوری تکامل از سوی داروین و انتشار آن در قرن نوزدهم که الگویی جدید برای پیدایش موجودات زنده و حیوانات متکامل و انسان از موجودات بسیط تر به مرور زمان و در اثر سازگاری با محیط و جهش و پایداری انواع برتر استبا. ارائه این فرضیه ـ نه اصل مسلّم علمی ـ مسأله خلقت ابتدایی انسان و داستان ّ
فهرست مطالب