سوالات تایپی فرهنگ و تمدن اسلامی
زهرا اسلامی فرد جان احمدی دانشگاه پیام نور علمی کاربردی دانشگاه ازاد اسلامی
علم اخلاق علمی است که صفات نفسانی خوب و :::
:ً – :
َُُ*َُ: – – – :
:(ً )- :
(* ()
()
– :
:” َْ َََْ ََََّ* ََْ ََ ََََّ” () :” : —–”
– :
ً ّ() :” َِ ََُ ٌَُ ” – ———————————————-
ً – :
– :
– : – :- : ً * :” َََُِْ ُُِِ َِّ ” -:
–
: “َِّ َََُْْ َِ َِّ ََُْْ ” : ” ََََُِّ َِّ َََِِْ- ََِّ ََِّ َُ َُِْ ” – :” َ َََّْ َ ََ َِِّ َ ََََّْ َِ َْ () ََِّ َََّْ َِ َْْ () ” ً – آیه 83 می فرماید:” وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حًُْ ” – —————————————-
—ُُ: – —————————————– – —————————– – ———————————– – ———– – ———————– – ——————————— – —————- – ——————————-
: – ————————————————
–: َْفیصله دادن به امری است چه بصورت قول باشد یا به صورت فعل چه از جانب خداوند متعال باشد یا از ناحیه بشر و چون کسیکه امری را فیصله می دهد کافی است این عمل را قضا یا قضاوت می نامند.
ب- معناي اصطلاحی: قضا در اصطلاح فقه امامیه عبارت است از ولایت بر حکم توسط کسیکه شرعاً اهلیت و شایستگی فتوی پیرامون جزئیات قوانین شرعی را دارد .یعنی داشتن استحقاق و صلاحیت برای استیفای حقوق مردم و فصل خصومت بین آنها صاحب جواهر در این باره بیان داشته که شاید مراد فقها از واژه ولایت در تعریف قضا بیان این واقعیت بوده است که قضاوت صحیح ،مرتبه ای از مراتب نمونه سوالات فرهنگ و تمدن اسلامی و شاخه ای از شجره ریاست عامه ای است که برای پیامبر مکرم اسلام (ص) و جانشینان معصوم ایشان مقرر گردیده است .
فصل دوم – اهمیت و شرافت منصب قضا————————————-
به دلالت آیات متعدد قرآن کریم در می یابیم که خداوند سبحان احکم الحاکمین است و مقام حکم و داوری مخصوص ذات اقدس الهی است که خالق عالم و عالمیان و آگاه بر غیب و شهود است قرآن کریم در آیه 46 سوره زمر دارد که :
قُلِ اللَّهُمَّ فَاطِرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ أَنتَ تَحْكُمُ بَيْنَ عِبَادِكَ فِي مَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ “بگو: پروردگارا، ای خالق آسمانها و زمین، ای دانای عالم پیدا و پنهان، تو خود میان بندگان در آنچه خلاف و نزاع برانگیزند حکم خواهی کرد.”
پس پیداست که قضاوت در اصل ،حق مسلم و انحصاری خداوند متعال است که آنرا بطور مستقیم اعمال نمی فرماید بلکه این حق را بوسیله :
ََََِِّْْْ َِْ َِِّْ ََُِْ ََْ ِّ ََِ ُّ * ; () () : () : [1] ّ*
() : َُُْ َْ َََْ ًَِْ َُُِْ ٌَّّ َْ َُِّ ٍَِّ ْ َ* () : () : ََ ََ َ ٌ ٌَََ َََِ * :() علیم السلام تفویض و سپس از جانب ائمه مکرمین به فقهای جامع الشرایط تفویض شده است.
بنابر موارد گفته شده دریافتیم که جایگاه قضاوت از حساس ترین مناصب تکوینی است که با توجه به اهمیت آن در رابطه تنگاتنگی که با مصالح عمومی مردم و سرنوشت جامعه اسلامی دارد واجد شرایط ویژه و اوصاف مهمی است که سر و کار با جان ،مال و ناموس مردم دارد.
بواسطه همین اهمیت است که در نظام جمهوری اسلامی ایران بموجب اصل 156 قانون اساسی وظایف بسیار مهمی به فرهنگ و تمدن اسلامی قوه قضائیه گذاشته شده است که عبارتند از :
1- رسیدگی و صدور حکم در مورد تظلمات ،تعدیات ،شکایات ،حل و فصل دعاوی ،رفع خصومات و اخذ تصمیم و اقدام لازم در آن قسمت از امور حسبیه که قانون معین می کند.
2- احیای حقوق عامه و گسترش عدل و آزادی های مشروع
3- نظارت بر حسن اجرای قوانین
4- کشف جرم و تعقیب و مجازات و تعزیر مجرمین و اجرای حدود و مقررات مدون جزایی اسلام
5- اقدام مناسب برای پیشگیری از وقوع جرم و اصلاح مجرمین.
مقام معظم رهبری ،دستگاه قضایی کشور را نبض بدن تشبیه کرده اند، همانگونه که سلامت نبض انسان دلالت بر سلامت بدن دارد،سلامت دستگاه قضا نیز دلالت بر سلامت کشور دارد.
فصل سوم- خطرات منصب قضا——————————————-
بطوریکه عرض شد نمونه سوالات فرهنگ و تمدن اسلامی مقام قضاوت به همان میزان که ارزشمند و دارای منزلت و جایگاه رفیع است ،خطرات بس عظیمی هم در بر داردکه همواره در کمین این منصب بزرگ است .دو مورد از خطرات مهم عبارتند از :
1- مواردی که شخص بدون شایستگی شرعی ،قانونی متصدی امر قضا شود.
2- مواردی که شخص بدون شایستگی های فردی و مراقبتهای اخلاقی متصدی امر قضا شود.
در مورد خطرات و آثار صدور حکم من غیر حق ،قرآن کریم اشارات فراوانی دارند از جمله اینکه :
وَمَن لَّمْ يَحْكُم بِمَا أَنزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ
وَمَن لَّمْ يَحْكُم بِمَا أَنزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْظالمون
وَمَن لَّمْ يَحْكُم بِمَا أَنزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْفاسقون
هرکس به غیر از آنچه که خداوند مقرر و نازل فرموده ححکم کند ،کافر است ،ظالم است و فاسق و گنهکار است.
در جای دیگر ابوبصیر از حضرت امام صادق (ع) نقل کرده است که ایشان فرموده اند: مَن حَکَمَ فى دِر هَمَینِ بِغَیر ما اَنزَلَ اللّه فَهوَ کافِرُ بالله العظیم * هرکس به میزان 2 درهم بغیر از آنچه که خداوند امر فرموده ،حکم کند پس او کافر شده نسبت به خداوند بزرگ .
تصدیق می فرمایید که بخاطر 2 درهم ناچیز ،انسان نسبت به خالق هستی کافر بشود چه معامله خطرناک و در سر ضرر برای شخص قاضی است .یعنی برای بی ارزش ترین چیزها ،بی تردید مهمترین چیزها را از دست خواهی داد و چه خطر و خسرانی بالاتر از این که انسان خدا را از دست بدهد و نسبت به خالقش کافر بشود.
حدیث مشهوری از امام صادق (ع) در باب خطرناک بودن این منصب وارد شده است که فرموده اند:
القُضاةُ أربَعةٌ : ثلاثةٌ في النارِ دائما و واحِدٌ في الجَنَّةِ
قضات چهار دسته اند.سه دسته آنها در آتش اند دائماً و تنها یک دسته در بهشت قرار دارند.
و اما دسته اول : رجُلٌ قَضى بجَورٍ و هُو يَعلَمُ فهُِ
:ٌَُ ٍََ ََُ ُِ
: ٌ ََِّ ََُُ ُِ
: ٌُ ََِّ ََُ ََُِّ .
ً () :
َََ َََُ َُ َ َََ ََِ َ- ——————-
() () () و فقها اعطا گردیده .
در این رابطه به روایتی از حضرت امام حسین (ع) در کتاب تحف العقول اشاره می گرددکه ایشان فرمودند:
مَجارِيَ الاُمورِ وَالأَحكامِ عَلى أيدِي العُلَماءِ بِاللّه ِ الاُمَناءِ عَلى حَلالِهِ وحَرامِهِ
جریان امور و احکام را (که مسائل قضایی از جمله مهمترین آنها می باشد) به دست علما بسپارید، که آنها امین هستند در رعایت حلال و حرام و دستورات شرعی.
آیه 59 از سوره نساء نیز دارد که :
يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا أَطيعُوا اللَّهَ وَ أَطيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنازَعْتُمْ في شَيْ ءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَ الرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ ذلِكَ خَيْرٌ وَ أَحْسَنُ تَأْويلاً
ای کسانیکه ایمان آورده اید ،اطاعت کنید از خدا و رسول (ص) و اولی الامر (ائمه) و اگر در چیزی نزاع داشتید و برای حل آن به خدا و رسول او و ائمه اطهار (ع) رجوع کنید .چرا که به خدا و روز قیامت ایمان دارید ،این برای شما بهتر است.
بر همین اساس در می یابیم که جهت حل اختلافات و فصل منازعات رجوع به حاکم جور و ستم پیشه مشروعیت ندارد و باید به علما و اهل فن رجوع کرد.
همه فقها و علما متفق القول اند که یکی از شرایط قضاوت اذن امام است.
امام خمینی (ره) فرموده اند که در اسلام دو فرهنگ و تمدن اسلامی قاضی داریم:
قسم اول :آنکه قاضی : – ——————————-
:
: ً :
فهرست مطالب