جزوه تایپ شده حقوق کیفری اطفال و نوجوانان
علامه طباطبائی استاد: دکتر غلامحسن کوشکی دانشگاه پیام نور و علمی کاربردی دکتر امیر حسن نیاز پور دانشگاه آزاد کاردانی
«» ؟
«» : «» » «» )(
)( – «»
– – )( )(
ً )ً ً ؛ )( – – – )( )(
– – «» )( ً ً )( اینکه، اگر از «دادسرای ویژه نوجوانان»2 صادر شده باشد باید به موافقت دادستان برسد و در صورت مخالفت دادستان با آن، حل اختلاف با دادگاه صالح )حسب مورد دادگاه اطفال و نوجوانان یا دادگاه کیفری یک ویژه رسیدگی به جرائم نوجوانان خواهد بود و اگر از سوی دادگاه صادر شده باشد9 قابل اعتراض در دادگاه تجدیدنظر استان میباشد )مواد 2۴2 و 2۴6 ق.آ.د.ک(
1- مواد ۵2۵ تا ۵27 مطالعه گردد.
2- برای آشنایی – )(
«» «» ؛ )( )(
) » )(
ً )( )( ؛ «» ؛ «» – «» //: «» – ( :
( )(، یا سرپرست قانونی او و همچنین در صورت داشتن وکیل، وکیل او حاضر باشند و درخواست رسیدگی نمایند و موجبات رسیدگی نیز فراهم باشد
ب( در جرائم تعزیری درجه پنج تا یک که مجازات قانونی آنها غیر از حبس باشد و متهم و والدین یا سرپرست قانونی او و همچنین در صورت داشتن وکیل، وکیل او حاضر باشند و درخواست رسیدگی نمایند و موجبات رسیدگی نیز فراهم باشد .
حضور والدین، اولیاء یا سرپرست قانونی طفل یا نوجوان) در موردی که سن وی به هجده سال نرسیده(، وکیل مدافع وی )تحت شرایط ماده ۴9۵(، اشخاصی که نظر آنان در تحقیقات مقدماتی جلب شده، شهود، مطلعان و مددکار اجتماعی سازمان بهزیستی در جلسه دادرسی الزامی جزوه حقوق کیفری اطفال و نوجوانان )ماده ۴99 ق.آ.د.ک( اما برای عدم حضور آنها ضمانت اجرای صریحی پیش بینی نشده است و باید از سایر مواد قانونی ضمانت اجرای آن را استخراج نمود که میتوان گفت در مورد وکیل مدافع، دادگاه او را عزل میکند و وکیل تسخیری برای متهم تعیین مینماید و اگر وکیلی که حاضر نشده وکیل تسخیری بوده باشد دادگاه ضمن عزل او، وکیل تسخیری دیگری تعیین مینماید9 )مستفاد از ماده 9۴۲ ق.آ.د.ک( در مورد مددکار اجتماعی سازمان بهزیستی، دادگاه دستور جلب او راصادر میکند )مستفاد از ماده 969 ق.آ.د.ک( و در مورد اشخاصی که نظر آنان در تحقیقات مقدماتی جلب شده ،شهود و مطلعان نیز، دادگاه میتواند تحت شرایطی دستور جلب آنها را صادر نماید. )مستفاد از مواد 922، 929 ق.آ.د.ک( اما برای عدم حضور والدین، اولیاء یا سرپرست قانونی طفل یا نوجوان در دادگاه، ضمانت اجرایی وجود ندارد .
اطفال و نوجوانان
در صورتی که متهم طفل باشد یعنی به سن بلوغ شرعی نرسیده باشد هر گاه مصلحت وی اقتضاء کند ممکن است تمام یا قسمتی از دادرسی در غیاب او به عمل آید ولی رأی دادگاه در هر صورت حضوری محسوب میشود. )ماده ۴9۴ ق.آ.د.ک( همچنین در هنگام رسیدگی به دعوای ضرر و زیان، حضور طفل لازم نیست مگر در صورتی که توضیحات وی برای صدور رأی ضروری باشد. )ماده ۴96 ق.آ.د.ک(
محکومیتهای کیفری اطفال و نوجوانان فاقد آثار کیفری است و همچنین مقررات مربوط به تکرار جرم در جرائم اطفال اعمال نمیشود. )مواد 1۵ و 99۲ ق.م.ا مصوب 9912( ۳. تعیین دادگاه صالح برای رسیدگی به جرائم اطفال و نوجوانان
قانون گذار در ماده 92۴ ق.آ.د.ک مقرر میدارد «به کلیه جرائم اطفال و افراد کمتر از هجده سال تمام شمسی در دادگاه اطفال و نوجوانان رسیدگی میشود..» و سپس در چند ماده بعد یعنی در ماده 99۵ میگوید «جرائم مشمول صلاحیت دادگاه کیفری یک و همچنین انقلاب در مواردی که با تعدد قاضی رسیدگی میشود اگر توسط افراد بالغ زیر هجده سال تمام شمسی ارتکاب یابد در دادگاه کیفری یک ویژه رسیدگی به جرائم نوجوانان رسیدگی و متهم از کلیه امتیازاتی که در دادگاه اطفال و نوجوانان اعمال میشود، بهره مند میگردد»
1- علاوه بر ماده ۴99، از آن قسمت از ماده ۴9۵ که مقرر نموده است «در صورت … عدم حضور وکیل بدون اعلام عذر موجه در مرجع قضایی برای متهم وکیل تعیین میشود» معلوم میشود که حضور وکیل در مرجع قضایی )اعم از دادگاه و دادسرا( برای رسیدگی به جرائم موضوع ماده ۴9۵ الزامی بوده و عدم حضور وکیل مانع از رسیدگی میباشد.
همچنین تبصره دو ماده 92۴ مقرر جزوه حقوق کیفری اطفال و نوجوانان است: «… چنانچه قبل از شروع به رسیدگی سن متهم از هجده سالتمام تجاوز کند، رسیدگی به اتهام وی حسب مورد در دادگاه کیفری صالح صورت میگیرد. در این صورت متهماز کلیه امتیازاتی که در دادگاه اطفال و نوجوانان اعمال میشود، بهره مند »
«»
)( :
( )( ( ))(
( )(
)( بنابراین، قاضی شعبه باید ابتدا صلاحیت خود را بررسی نماید و اگر صالح به رسیدگی بود و مورد را نیز از موارد منع یا موقوفی تعقیب ندانست دستور تعیین وقت و دعوت از طرفین را بدهد ولی اگر سن مرتکب از هجده سال تجاوز نموده بود با صدور قرار عدم صلاحیت پرونده را به مرجع صالح میفرستد؛ )ماده 9۴9 ق.آ.د.ک( در مواردی که پرونده به طور مستقیم در دادگاه اطفال و نوجوانان مطرح میشود، دادگاه پس از انجام تحقیقات مقدماتی ابتدا صلاحیت خود را بررسی میکند در صورتی که صالح به رسیدگی بود و مورد را نیز از موارد منع یا موقوفی تعقیب ندانست حسب مورد )با توجه به بند «ب» ماده 9۴2( با تشکیل جلسه رسمی اقدام به رسیدگی نموده یا دستور تعیین وقت و دعوت از طرفین را میدهد. )ماده 9۴2 و تبصره 2 ماده ۴92 ق.آ.د.ک(
لازم به ذکر است تا زمانی که دادگاه اطفال و نوجوانان در محلی تشکیل نشده است، به کلیه جرائم داخل در صلاحیت آن، در شعبه دادگاه کیفری دو یا دادگاهی که وظایف آن را انجام میدهد، رسیدگی میشود. )تبصره دو ماده 21۲( به عنوان مثال، اگر دختری چهارده ساله در شهرستان نهاوند مرتکب یک جرم تعزیری درجه چهار شود و در شهرستان نهاوند دادگاه اطفال و نوجوانان تشکیل نشده باشد، شعبه دادگاه کیفری در این شهرستان به جرم وی رسیدگی میکند؛ و در مواردی که رسیدگی به جرم در صلاحیت دادگاه کیفری یک ویژه رسیدگی به جرائم نوجوانان میباشد و دادگاه مذکور در محل وقوع جرم تشکیل نشده است باید در نزدیکترین دادگاه کیفری یک ویژه رسیدگی به جرائم نوجوانان در حوزه قضایی آن استان به آن رسیدگی شود. )مستفاد از تبصره یک ماده 216(
نکتهای که در رابطه با ماده 99۵ باید توجه داشت این است که طبق ماده مذکور، ملاک صلاحیت دادگاه کیفری » «»
«»
فهرست مطالب