جزوه تایپ شده پرورش گاو گوشتی و پرواربندی
محمود شماع محمد زرین دانشگاه پیام نور دکتر نورالله نیکخواه دانلودعلی زهری دانشگاه آزاد دکتر نورالله خیرخواه کارشناسی کاردانی ارشد
– :
)( )( ) ( – //- ؛ -)+= ( – -)-(-)-( /””””””،
“” “” )«”(
– – /- – )( – نژاد یکی از بهترین نژادگاوهای گوشتی دنیا محصوب میشود. دارای اندامی پر گوشت وکاملا عضلانی میباشد. رنگ سفید شیری با موهای مجعد وجه تمایزاین نژاد با سایر نژادها ست. دارای استخوان بندی قوی ؛ بدنی کشیده و طولانی بوده و مادر آنها تولید شیر خیلی خوبی دارند. مادران آنها زایش راحتی دارند. این نژاد مناسب برای تلاقیگری است. وزن زنده آن در سه سالگی بین 800 تا 1150 کیلوگرم است. باشرایط اقلیمی هر منطقه سازگاری دارد و به همین علت در کشورهای گرمسیر وسردسیر پرورش داده میشود و از سوی دیگر در انتقال صفات وخصوصیات ژنی وارثی توانایی زیادی دارد بازدهی گوشت آن حدود 85 درصد است واضافه وزن روزانه گوسالههای این نژاد حدودااتا 925/1 کیلوگرم است.
جزوه پرورش گاو گوشتی و پرواربندی دانلود رایگان خلاصه کتاب پی دی اف
شکل گاو نژاد شاروله
مشکلات پرواربندی گوساله در ایران
از مجموع 755 هزار تن گوشت قرمز تولیدی در جزوه پرورش گاو گوشتی و پرواربندی 1392، گاو و گوساله با مجموع 389 هزار تن به مقدار 52/51 درصد گوشت قرمز کشور را تولید میکنند. نظز به سهم تولید گوشت قرمز توسط گاو و گوساله که نیمی از گوشت قرمز کشور را تولید می کنند ،ضرورت دارد با رفع موانع تولید این دام زمینه ای گسترش و افزایش بهرهوری را در این صنعت فراهم کرد. مشکلات زیر مانع پیشرفت صنعت پرواربندی گوساله در ایران شده است .
1- گوسالههای نر هلشتاین را به عنوان گوساله پرواری پرورش میدهند. چون هلشتاین یک نژاد شیری است ،در مقایسه با نژاد های گوشتی مناسب پرورش با هدف تولید گوشت نمیباشد.
جزوه پرورش گاو گوشتی
2- نبود گوساله های نژاد گوشتی در کشور
3- تعداد کم گوسالههای نر مناسب پرواربندی.
4- بالا بودن هزینه تولید یک کیلوگرم گوشت قرمز.
5- عدم حمایت های مالی مناسب جهاد کشاورزی از تولید کنندگان گوشت قرمز.
6- پایین بودن قیمت خریدگوشت زنده از دامداران.
7- تعداد کم واحدهای پرواربندی گوساله در کشور.
8- گوساله قطع شیر، تا وزن 100 ، قیمت هر کیلو زنده دو برابر قیمت رایج زنده روز است. مثلا اگر قیمت زنده گوساله بالغ هر کیلو 11 هزار تومان است، قیمت تا 100 کیلو گرم هر گوساله کیلویی 21000 تمان و بیشتر از 100 کیلو گرم
، 11000 تومان محاسبه می شود. همین امر سبب شده که 100 کیلو گرم وزن اولیه دو برابر قیمت رایج باشد.
9- رقابتی نبودن کشتارگاهها. در هر استان معمولا یک کشتار گاه وجود داشته و آن هم متعلق به شهرداری هاست. همین امر سبب شده قصاب های مستقر در این کشتارگاهها خودسرانه از گوشت گوساله های ذبح شده مقادیری را بدون رضایت مالک بردارند. امکان تعویض کله و پاچه و جگر گوساله هم مکرر مشاهده شده است. لذا دامدران تمایل به ذبح در مکانی غیر از کشتارگاهها پیدا میکنند .
ضرورت دارد تعداد قابل توجهی کشتارگاههای کوچک و خصوصی و زیر نظر دامپزشکی کشور احداث گردد تا رویه کاملا رقابتی ایجاد گردد.
مقدمه:
مطالعه تغذیه نشخوارکنندگان نیازمند توجه اولیه جزوه پرورش گاو گوشتی و پرواربندی این مساله است که دامهای نشخوارکننده ) گاو- گوسفند و بز( به دلیل دارای بودن میکروارگانیسمهای سیستم گوارش ، نیازهایی غذایی متفاوتی از دام های تک معده ای ) طیور( دارند .
بنابر این به هنگام جیره نویسی دو نیاز را باید تامین کرد:
– نیاز خود دام به مواد مغذی ) انرژی- پروتئین ، ویتامین و مواد معدنی(
– احتیاجات ثانویه دام که برای میکروارگانیسمهای مستقر در دستگاه گوارش است. این میکروارگانیسمها وظیفه تجزیه مواد غذایی را دارند. بعد از عبور از شکمبه بافت این میکروارگانیسمها تجزیه شده و بیشترین پروتئین قابل جذب در روده باریک را ایجاد می کنند.
لذا جیره دام باید طوری متعادل گردد که هم نیاز این میکروارگانیسمها تامین گردد و هم نیاز خود دام. در این صورت فعالیت شکمبه بیشترین بازدهی را دارد.
به این نکته باید توجه نمود که در گاوهای خشک و کم تولید، نیاز میکروارگانیسمهای شکمبه به نیتروژن )پروتئین(، کمتر از نیاز بافتهاست. درگاوهای شیری پر تولید ) بیش از 30 کیلوگرم در روز(، نیاز دام به پروتئین
)پروتئین میکروبی( بیش از آن مقداری است که در شکمبه دام تولید میگردد. لذا باید مقدار کمبود حاصل را از پروتئین عبوری در روده )UDP( تامین کرد.
در نشخوارکنندگان مواد غذایی دریافتی ابتدا توسط میکروارگانیسمهای شکمبه تخمیر و هضم میشوند. تولیدات تخمیری میکروبی در شکمبه سر انجام به شکل اسیدهای چرب فرار ) اسید استیک (2C) ، پروپیونیک (3C)، بوتیریک (4(C ایزو بوتیریک ، والریک (5C) ، ایزو والریک ، 2 متیل بوتیریک و هگزانویک (6(C( بعنوان منبع انرژی و پروتئین
)سلولهای میکروبی( برای متابولیسم بافت حیوان، قابل دسترس حیوان است )2010 Pen, 2007; Martin et al.,(. هر چند تخمیر شکمبهای تولیداتی همچون متان) 4CH(، دی اکسید کربن)2CO(، و آمونیاک) 3NH( هم دارد .
گازهای تولیدی در شکمبه نشخوراکنندگان شامل:
– دی اکسید کربن) 2Co( 65 درصد
– متان) 4CH( 27 درصد
– ازت 7 درصد
– اکسیژن 6/0 درصد
– هیدروژن 2/0 درصد
– H2S 01/0 درصد
موضوع گازهای گلخانهای )دی اکسید کربن و متان( از دو منظر زیست محیطی و گرم شدن زمین و تغذیه دام دارای اهمیت است که در زیر به تفکیک بیان گردیده است )Alemu et al.,2011(.
متان از نظر اهمیت در میان گازهای گلخانه ای پس از دی اکسید کربن و آب قرار دارد )Johnson and Johnson, 1995(. بعلاوه دفع آمونیاک، اکسید نیتروس) N2O( و متان از کود و ادرار نشخوارکنندگان به محیط موثر بر کیفیت آب و سلامت انسان و همچنین همراه با تاثیر گازهای گلخانهای است. لذا یک عزم جهانی جهت کاهش متان در دامپروری و کاهش ازت دفعی در کود و ادرار تولیدی دام وجود دارد. گازهای گلخانهای مانند متان، دی اکسیدکربن و اکسید نیتروژن سبب افزایش دمای زمین از جزوه پرورش گاو گوشتی و پرواربندی جذب انعکاسهای با طول موج بلند میشوند. گزارش مکگین و همکاران )2004( بیان میکند که متان دفع شده از نشخوارکنندگان در حدود 38 درصد گازهای گلخانهای است. لذا تغییرات جیرهای میتواند سبب بهبود کاهش دفع متان درگاوها و کاهش گازهای گلخانهای و در نهایت تعدیل دمای زمین گردد )1102 ,Benchaar et al.(.
یکی از دستاوردهای منفی فرایند تخمیر در شکمبه تولید گاز متان) 4CH( است) Russell,2002(. در شکمبه یک گاو به طور متوسط در هر روز از طریق آروغ در حدود 26 گالن) 100 لیتر( گاز متان خارج میشود. یکی از اثرات منفی تولید متان در شکمبه، هدر رفت انرژی خام) GE( مواد غذایی از طریق آروغ میباشد )2010 Martin et al.,(. برآوردها از این میزان هدر روی انرژی خام جیره به صورت متان، بین 2 تا 12 درصد میباشد که در گرم شدن زمین نیز موثر است (9002 ,.(Johnson and Johnson, 1995; Agarwal et al. کاهش متان دفعی سبب افزایش راندمان تولید دام و همچنین محافظت از محیط زیست میگردد )(.
) ( )(.
)( .
); (.
محیط می گردد. در یک بررسی علمی برآورد جزوه پرورش گاو گوشتی و پرواربندی که حدود 3 درصد نیتروژن مصرف شده توسط گاوهای شیری از طریق ادرار دفع می گردد. بنابراین بهبود مصرف ازت تاثیر مثبت بر راندمان تولیدات دام و بر محیط دارد )5002 ,.Lapierre et al(.
مطالعات گستردهای در خصوص متابولیسم نیتروژن در شکمبه )تجزیه پروتئین، سنتز پروتئین میکروبی و راندمان سنتز پروتئین میکروبی( منتشر شده است و اکثر آنها بر غلظت آمونیاک و استفاده از آن به عنوان منبع نیتروژن برای سنتز پروتئین میکروبی متمرکز هستند )5002 ,.Bach et al(. در حالیکه نیتروژن با منبع پپتیدی و اسید آمینهای نیز میتوانند بعنوان منبع سنتز پروتئین در شکمبه استفاده شوند)5002 ,.Bach et al(.
دآمیناسیون شکمبهای نیتروژن جیره، سبب افزایش آمونیاک و دفع اوره میشود که این امر منجر به کاهش راندمان مصرف نیتروژن جیره شده و همراه با آلودگی آبهای زیر زمینی و همچنین آزادسازی گازهای گلخانهای N2O است) ,.Tedeschi et al2003(. لذا بهبود کارآیی استفاده از نیتروژن شکمبهای یکی از اهداف اصلی مطالعات تغذیه نشخوراکنندگان بوده که منجر به تولید بهتر و آلودگی محیطی کمتر میگردد.
جیره غذایی و مدیریت تغذیه دام:
مقدمه:
برای تامین نیاز دام ضرورت دارد ابتدا نیاز دام را جزوه پرورش گوساله کنیم. در مرحله بعد محاسبه نیاز دام بر اساس مواد مغذی موجود در مواد غذایی را جیره نویسی گویند. نیازهای مختلف دام ) گاو- گوسفند و بز( بر اساس اهمیت به شرح زیر است.
آب – مصرف ماده خشک )جزوه پرورش گاو گوشتی و پرواربندی =Dry Matter Intake( – انرژی- پروتئین- مواد معدنی )ماکرو و میکرو(- ویتامینها و ترکیبات افزودنی.
ترکیبات افزودنی عبارتند از:
ویتامینهای محلول در آب و محلول در چربی، مواد معدنی) مکمل معدنی، آهک، دی کلسیم فسفات، پودر استخوان( آنتی بیوتیکها ، نمک و بافرهای بیکربنات )جوش شیرین و اکسید منیزیم(و سایر بافرها .
جیره نویسی و تامین نیاز دام:
شرایط :
– – ) (.
– ) (
– – ) ( :
: )(-) ( – : :؛ :
– – – – – – – :
– ) = (. – :
– :
:
– ) (
– – :
– – )- ( :
– – – – – – – – ) ( سبب مرطوب شدن بستر می گردد. این مساله در شرایط نگهداری دام در جایگاه مشکلات آلودگی بدن دام را به دنبال دارد. لذا تامین پروتئین مازاد در جیره نویسی برای گوساله و گوسفند گوشتی در شرایط زمستان سبب افزیش دفع ادرار و خیس شدن بستر می گردد.
افزایش رطوبت بستر نیز مشکلات ناراحتی سم، آلودگی پوستی و افزایش انگل های خارجی و … را به دنبال دارد هر گرم سدیم مصرفی سبب افزایش 05/0 کیلوگرمی آب می گردد.
نکته:
در شرایطی که گوسالهها دفع ادرار زیاد دارند ابتدا سنگ نمک را از آخور آنها حذف کنید. در صورت تداوم دفع ادرار نمک جیره) 22/0 درصد( را از خوراک گوسالهها حذف کنید. در صورت تداوم دفع ادرار بیش از حد مقداری از اوره جیره حذف کنید. مطمئن باشید با حذف نمک ادرار دام به مقدار طبیعی دفع میگردد.
3- آب دارای توانایی قابلیت هدایت دما و حرارت تبخیر برای انتقال حرارت از بدن به محیط است. افزایش دمای محیط از 18 درجه به 30 درجه مقدار مصرف آب را تا 30 درصد افزایش میدهد. در شرایط تابستان دامهایی که سایهبان ندارند به مقدار 20 درصد بیشتر از دیگران آب مصرف می کنند.
نیترات:
نیترات مصرفی در شکمبه میتواند به عنوان نیتروژن برای ساخت جزوه پرورش گاو گوشتی و پرواربندی میکروبی استفاده شود. اما ممکن است نیترات به نیتریت احیاء گردد که برای دام مضر است. نیتریت تولیدی میتواند با هموگلوبین ترکیب شده و سبب کاهش ظرفیت حمل اکسیژن هموگلوبین گردد و در موارد حاد سبب بروز Asphyxiation مسمویت نیتراتی .
علایم مسمویت نیتراتی عبارتند از:
– تنفس سخت و نبض تند.
– کف کردن در دهان
– تشنج
– پوزه کبود و نقاط اطراف چشم
– خون قهوهای شکلاتی رنگ
غلظت بیخطر نیتروژن نیترایتی در آب) NO3-N( کمتر از 10 میلیگرم در لیتر و نیترات کمتر از 44 میلی گرم در لیتر است.
شناسایی مواد غذای رایج در تغذیه دامهای گوشتی:
Gramineae [Cereal] ):دانه غلات )گندمیان
مهمترین انواع غلات که در جیرة دام و طیور کاربرد دارند عبارتند از:
در ایران جو) Barley( ذرت Corn و گندم Wheat معمولاا به عنوان مهمترین منابع تامین انرژی در جیره دام ) گاو، گوسفند و بز( به کار برده می شوند. این گروه از مواد غذائی معمولاا از لحاظ درصد فسفر غنی تر از گروه لگومینوزها) یونجه( می باشند.
جدول4 : مقایسه انرژی چند دانه غلات کاربردی در تغذیه دام.
ردیف ترکیب جو ذرت گندم
1 TDN% ) مجموع مواد مغذی قابل هضم( 84 88 88
2 2/2 2/20 2/00 NEm
3 1/40 1/4 1/30 NEg
NRC 2007 Sheep and Goat :گروه ذرت
مهمترین جنس های مورد استفاده در این گروه عبارتند از:
1( ذرت معمولی 2(ذرت خوشه ای
Sorghum Vulgare Zea Mays
Zea Mays :ذرت معمولی
در بین گیاهی علوفه ای از لحاظ مقدار محصول و ارزش غذائی دارای اهمیت خاصی است. دانه های ذرت به مصرف انسان و دام می رسد، و علوفة سبز آنرا نیز می توان به صورت سیلو Silage شده که یکی از بهترین غذاهای دامی است به مصرف دام رسانید. ذرت سیلو شده بهترین غذای زمستانه جهت نشخوارکنندگان ) گوسالة پرواری و برةپرواری( است.
مقدار مادة خشک DM ذرت در بخشهای مختلف جزوه پرورش گاو گوشتی و پرواربندی تا ابتدای سفت شدن دانه رو به افزایش است و سپس ثابت می ماند.
در مرحلة شیری ـ خمیری بودن بلال ،DM برابر است با 45%، و در مرحلة سفت شدن ،70-65%.
از رابطة 5/22= 100 ×} وزن گیاه سبز ÷ وزن تازه دانه{ ، جهت تعیین مناسب ترین زمان برداشت می توان استفاده کرد. در چنین وضعیتی DM کل گیاه حدود 30% است، که مناسب ترین زمان جهت سیلو نمودن است.
متوسط ضریب هضمی مادة آلی ذرت 75-73% بوده و علف :
/: : :
– – ) ( )( – ) ( – ) ( – /)درصد ماده خشک ،5 کیلو گرم اوره(. افزودن اوره سبب افزایش پروتئین سیلو از 4/8 درصد به 6/12 درصد میشود.
– سیلوی ذرت از لحاظ مواد معدنی نیز ضعف دارد که ضرورت دارد به هنگام مصرف به آن مواد معدنی افزود .
– مکمل معدنی دامی ) متفاوت از نوع طیور( را از داروخانه های دامپزشکی خریداری نمود.
– سیلو ذرت را میتوان از سن 5-4 ماهگی به بعد به گوسالهها داد، البته باید ابتدا عادت پذیر شوند.
جدول 3: شاخص ارزیابی سیلو
مقدار شاخص ارزیابی سیلو
بیش از 300 گرم در کیلوگرم ) 30 -26درصد( ماده خشک )DM(
بیش از 11 مگاژول در هر کیلوگرم انرژی متابولیسمی )ME(
بیش از 7/0 FME/ME
150 تا 170 گرم در کیلوگرم ماده خشک)17-15 درصد( پروتئین خام)CP(
4-4/5 pH
550-500 گرم در کیلوگرم ماده خشک الیاف نامحلول در شوینده خنثی )NDF(
کمتر از 50 گرم در کیلوگرم نیتروژن کل نیتروژن آمونیاکی
بیش از 750 گرم در کیلوگرم نیتروژن کل محلول نیتروژن اسید آمینه ای
بیش از 100 گرم در کیلوگرم ماده خشک قندهای باقیانده
100 تا 150 گرم در کیلوگرم ماده خشک کل اسیدهای تخمیری
80 تا 120 گرم در کیلوگرم ماده خشک اسید لاکتیک
کمتر از 2/0 کل اسیدها ) کمتر از 20 درصد( اسیدهای چرب فرار
جدول4 : مقایسه انرژی سیلو ذرت با غلات کاربردی در تغذیه دام.
ردیف ترکیب جو ذرت گندم سیلو
1 TDN% ) مجموع مواد مغذی قابل هضم( 84 88 88 65
2 1/5 2/2 2/20 2/00 NEm
3 0/8 1/40 1/4 1/30 NEg
30-26 88 DM
NRC 2007 Sheep and Goat
در صورت مقایسه با جو ، 3تا 4 کیلوگرم سیلو ذرت برابر با 1 کیلوگرم جو است. لذا این موضوع را باید در قیمت گذاری آنها در جیره لحاظ کرد. اگر 4 کیلوگرم سیلو ) ( /-% ؛ -/
فهرست مطالب