جزوه تایپ شده ژئوشیمی نفت
دکتر ربانی دکتر احمد امد اثر هری دمبیکی امد احم دانلود ضا ربانی امد رحیم باقریتیرتاشی امد زهرا صادقطبقی دانشگاه پیام –; ;
//: – )( )( -() () – () ً )( ً () )(
:
– – ()
– () – – – +:
– – – & – – – ():
– :
– —
– – )( )( – ً ؛ – – نفت در بالا و يک مخزن گاز در پايین موجود باشد. اگر يک شكستگی بین اين دو ايجاد شود، گاز وارد مخزن بالايی شده و با حل کردن ترکیبات سبک نفت در خود در بالای مخزن يکgas cap ايجاد میکند. نفت سنگین شده و آسفالتین در کف مخزن انباشته میشود وترکیبات سنگین رسوب میکنند.
6- اکسیداسیون Oxidation
چون آبهای شیرين دارای اکسیژن هستند ،اکسیژن موجود در آنها در صورت راهیابی آب به مخزن باعث اکسیداسیون نفت میشود.
7- Oil Segregation by Gravity تفرق نفت بر اثر اختلاف چگالی
در محیط هموژن نفتهايی که از يک منشا هستند، نفتهای سبک در بالا قرار میگیرند و با افزايش چگالی نفتهای سنگینتر در پايین قرار میگیرند. به عبارتی درجه API gravity به تدريج با افزايش عمق کاهش میيابد.
8- Oil Souring ترش شدگی
عوامل متعددی نفت را ترش میکنند:
1-با کتریهای احیا کننده سولفاتها : اگر مخزن در نزديكی سطح باشد اينها H2S تولید جزوه ژئوشیمی نفت و نفت را ترش میکنند.
2-لايههای تبخیری در زير مخزن : اگر وارد مخزن شوند، رفته رفته سولفور نفت را بالا میبرند. در دمای C1200-1100 فرآيند Thermochemical Sulfate Reduction (TSR) رخ داده و باعث ايجاد سولفور در مخزن میشود.
9- Increasing Acidity اسیدی شدن
گاهی اوقات به مرور زمان نفت حالت اسیدی پیدا میکند.
11- رسوب واکس وآسفالتین
رسوب واکس و آسفالتین امروزه از مباحث مهم است. زيرا مخازن پیر شده و با افت فشار روبرو هستند. برای افزايش فشار ممكن است به مخزن گاز تزريق کنند. احتمال دارد بر اثر اين تزريق ترکیبات سنگین مثل آسفالتین رسوب کنند. بنابراين بايد مخزن بررسی شود تا بتوان برای ازدياد برداشت آن از روش بهتری استفاده کرد.
گاهی ممكن است آبی تزريق شود که حاوی باکتری است. با ورود آب به مخزن دمای مخزن کاهش يافته و شرايط برای تخريب باکتری فراهم شده و مواد سنگین را رسوب دهد.
*تعادل ترمودينامیكی مخزن بر اثر جزوه ژئوشیمی نفت برداشت باعث افت ناگهانی فشار و ايجاد رسوب آسفالتین میشود.
Gas Chromatography کروماتوگرافی گازی
در اين روش سنگ منشا، که حاوی مواد آلی است، را خرد و پودر کرده و حدود 50gr آن را در يک دستگاه قرار میدهند و با استفاده از حلالهايی مثل کلروفورم مواد آلی به مدت 72 ساعت شستشو داده میشوند، بعد از 72 ساعت مواد الی قابل حل را تحت عنوان بیتومین استخراج میکنند. اين بیتومین شامل چهار بخش است:
1.هیدروکربن اشباع
2.آروماتیک
3.رزين
4.آسفالتین
با استفاده از کروماتوگرافی ستونی چهار بخش را از هم تفكیک میکنند. پس از جداسازی بخش هیدروکربنهای اشباع را به دستگاه گاز کروماتوگرافی GC تزريق میکنند.
دانلود رایگان خلاصه کتاب ژئوشیمی نفت
دستگاه کروماتوگرافی گازی از يک کوره حرارتی تشكیل شده که درون آن يک ستون موئینه تعبیه شده است )شكل6(. يک ستون پیچ خورده مسی با قطر 2mm و طول 60m-10 است نمونه را با سرنگ و همزمان با آن يک گاز بیاثر هلیوم تزريق میشود. بعد دما را به ºC300 میرسانند. ترکیبات در colomn يونیزه و شكسته شده و در مرحله بعد توسط آشكار ساز، نوع آنها تعیین میشود. بعد به صورت پیکهايی نمايان میشود که از روی اين پیکها و زمان ظهور آنها میتوان به نوع ترکیب پی برد.
حاصل آنالیز به روش GC يک نمودار طیفی است که به آن نمودار کروماتوگرام گازی میگويند. در محور X ها دما و زمان و خروج پیکها و در محور Yها غلظت ترکیبات را داريم. اولین پیک خروجی خیلی بزرگ است زيرا اين ترکیبات با نرمال هگزان رقیق شدهاند)شكل6(.
شكل6-کروماتوگرام حاصل از کروماتوگرافی گازی برای هیدروکربنهای اشباع
گاهی ممكن است پیکها روی هم بیفتند در چنین مواقعی از يكی از روشهای زير جهت تشخیص نمونهها استفاده میکنند:
1.با استفاده از ايزوپرنوئیدها
: ) ( )( – : – – – – – – — – )(
– – :
-: – : (). عبارتند از:
1. تعیین میزان اکسیدانی يا احیايی محیط
2. تعیین نوع هیدروکربن
3. تعیین سطح بلوغ سنگ منشا يا نفت نحوه تعیین نسبت پرپستان به فیتان Pr/Ph
1- اگر base line خوب و مشخص و صاف باشد ،ارتفاع پیک Pr و Ph را اندازه گرفته و نسبت آنها را به دست میآورند.
2- دقیقترين روش اين است که مساحت زير پیکها محاسبه شود و جزوه ژئوشیمی نفت انها بدست اورده شود.
3-پیکها را با دستگاه کپی بزرگ کرده، مساحت زير پیک را جدا کرده و با ترازوی ديجیتالی وزن میکنند و سپس نسبت آن را به دست میآورند.
جدول 7- تعیین میزان اکسیداسیونی يا احیايی محیط با استفاده از نسبت Pr/Ph
Pr/Ph نوع محیط
> 1 احیايی
1-2 نیمه احیايی
<3 اکسیدی
< 5 زغالی
از نسبتهای 17Pr/n-C و 18Ph/n-C جهت تعیین بلوغ سنگ منشا و نفت، نوع محیط رسوبی، نوع کروژن وتخريب زيستی استفاده میشود. با بالا رفتن دما و مچوريتی اين نسبتها تغییر يافته و مقدار آن کاهش میيابد .
هر دو نسبت در طی تخريب میكروبی به علت کاهش پارافینهای نرمال افزايش میيابند.
مهاجرت نفت Petroleum Migration انواع مهاجرت نفت
1- مهاجرت اولیه:
1. پديده نشر
2. شكستگی ريز
3. انحلال در گاز
2. مهاجرت ثانويه:
1. نیروی شناوری
2. نیروی فشار موئینه
3. جريان هیدرودينامیک
4. مهاجرت نوع سوم يا مهاجرت منفی
مهاجرت اولیه
در مهاجرت اولیه حرکت، جابهجايی و مهاجرت نفت از سنگ منشا )مادر( به سنگ مخزن )معبر( است که فرآيند پیچیدهای است و شناخت روی آن کمتر است. در اين مهاجرت نفت از يک محیط ريزدانه، پرتراکم و ناتراوا به محیطی متخلخل و تراوا میرود. مهاجرت اولیه به سه صورت ممكن است رخ دهد که عبارتند از:
1- پديده نشر: به سنگ منشايی جزوه ژئوشیمی نفت است که در ابتدای بلوغ میباشد. اين نوع مهاجرت برای -: :
: ً ً
فهرست مطالب