جزوه تایپ شده شیمی دارویی ۲
صدها مترقادر است سنگ مخزن را تحت تاثیر قرار دهد و بدين طريق نفت درون مخزن در مدت زمان کوتاه مچور و – )( )( – ؛ – ً
– – – – :
: : -()- – 
*:
:
:
– : – : ً )( :
)(
:
: )( : : :
– – (-): – =(=): :
:
) ( : +)( : : -است.
Asphaltine: از ترکیبات بزرگ و حجیم میباشد و عمدتاً از ترکیبات آروماتیكی تشكیل شدهاند.
آلکانهای نرمال
شاخصهای گیاهان عالی
در گیاهان عالی فراوانی آلكانها به ترتیب زير میباشد:
C23 -1 C25 -2 C27 -3
4- C29
5- C31
6- C33
همانطور که مشاهده میکنید در – – -= :
– — % -=-=– = –=موادالی نفت ساز بودهاند که تمامی خصوصیات بارز و ويژگیهای اصلی ماده آلی جزوه شیمی دارویی ۲ از ابتدای رسوبگذاری تا به امروز در آنها حفظ شده است و يا تنها تغییرات جزئی در طی میلیونها سال بر آنها اعمال شده است. از مهمترين کاربردهای آنها میتوان به موارد زير اشاره کرد:
1- شناسايی نوع مواد آلی مولد نفت
2- تعیین سن سنگ منشا مولد نفت
3- تعیین بلوغ مواد آلی و نفت
4- تطابق بین سنگ منشا و نفت
5- Water Washing, Biodegradation, Migration, تشخیص فرآيندهای ثانويه بر روی نفت که شامل
Thermal Cracking وThermal Sulfate Reduction (TSR) میباشند. بیومارکرها به طور کلی به سه دسته اصلی تقسیم میشوند:
1- ايزوپرنوئیدها
2- استرانها
3- ترایترپنها
ایزوپرنوئیدها
ترکیباتی هستند نظیر هیدروکربنها که از اسیدهای چرب تشكیل شدهاند. سنگ بنای آنها ايزوپرين نامیده میشود .ايزوپرنوئیدهای معمولی به مولكولها يا آلیفاتیک شاخهای و اشباع شده گفته میشود که در آن يک گروه متیل به طور متناوب روی هر چهار اتم کربن قرار میگیرد. ترکیبات ايزوپرنوئیدها در واقع ترکیبات خطی و غیر حلقویاند که در بعضی از سلولهای گیاهی و برخی از سلولهای جانوری ديده شدهاند .آنها شاخص بیومارکرها هم هستند و مهمترين آنها عبارتند از:
1- C19H40 pristine پريستان
2- C20H42 phytane فیتان
منشا پريستان و فیتان در گیاهان به کلروفیل گیاهان سبز برمیگردد و تحت عنوان فیتول phytol نامیده میشود. فیتول در واقع زنجیره جانبی کلروفیل میباشد. چنانچه فیتول در يک محیط اکسیدان قرار بگیرد به پريستان تبديل میشود و چنانچه فیتول در يک محیط احیايی قرار بگیرد به فیتان تبديل میگردد .البته ترکیبات مذکور در موجودات دريايی و در روغن ماهی هم وجود دارند. نسبت پريستان به فیتان (Pr/Ph) در مطالعات مربوط به نفت فوق العاده اهمیت دارد و شاخص اکسیدان و احیا محیط هستند. در جدول 2 رابطه بین اين نسبت و شرايط محیطی نشان داده شده است.
– (/) /<≈ =->ً :
-: )( -: ً -: -)( ً ً )( ) ( 
– يا هیدروژن به طرف بیننده و يا به طرف بالا باشد، میگويند موقعیت يا position آن به صورت β است .اين موقعیت را در بنیانها به صورت يک مثلث تو پر و در هیدروژن به صورت يک دايره تو پر نشان داده میشود.
2- در صورتی که بنیان يا هیدروژن دور از بیننده و يا به طرف پايین باشد، میگويند موقعیت يا position آن به صورت α است .اين موقعیت را در بنیانها به صورت يک مثلث تو خالی و در هیدروژن به صورت يک دايره تو خالی نشان داده میشود. اين موقعیتها در جدول 3 به صورت خلاصه آورده شدهاند.
جدول 3- نحوه نشان دادن موقعیتهای α وβ در بنیانهای مختلف و هیدروژن
نام بنیان موقعیت β موقعیت α
بنیان اتیل، متیل و … ▲ ∆
هیدروژن ● ○
با مطالعه موارد ذکر شده میتوان به تغییرات ايجاد شده در مرحله دياژنز و همچنین بلوغ پی برد .اکسیداسیونو احیا نیز میتواند نشاندهنده تاثیر پديده تخريب میكروبی، بلوغ و يا تحت تاثیر محیط باشد.
اکسیداسیون
اکسیداسیون باعث تغییر در ساختار بیومارکرها جزوه شیمی دارویی ۲ . اکسیداسیون زمانی اتفاق میافتد که يک اتم يا مولكول يک الكترون را از دست میدهد و اکسیژن به عنوان عامل اکسنده استفاده میشود و هیدروژن به عنوان عامل احیا کننده از دست میرود. نمونههايی از اکسیداسیون عبارتند از:
1- تبديل ترکیب خطی به ترکیب حلقوی
2- تبديل آلكان حلقوی اشباع به ترکیب حلقوی غیر اشباع احیا
دريافت کردن هیدروژن و يا از دست دادن اکسیژن را احیا گويند. نمونههای بارز احیا عبارتند از:
1. آلكین آلكان )تبديل ساختار حلقوی غیر اشباع به ساختار حلقوی اشباع(
2. دی کربوکسیداسیون اسیدهای چرب )همراه با تولید 2CO و خروج 2O از سیستم(
3. کراک شدن يک هیدروکربن با زنجیرهای دراز
4. باز شدن يک سیكوآلكان )تبديل ترکیب حلقوی اشباع به ترکیب زنجیری و خطی اشباع(
Isomerisation
تغییر در موقعیت بنیان و يا هیدروژن قرار گرفته روی حلقههای هیدروکربنی منجر به ايجاد ساختمان جديدی میشود که از آن تحت عنوان ايزومريزاسیون نام میبرند.
Rearrange شدن مولكولها از يک نقطه به نقطهای ديگر، مثلا اگر در يک هوپان از 5C و 14C برداريم و بهجای آن بنیان متیل بگذاريم و H برداشته شده را در 10C و 13C قرار دهیم ،آرايش مجدد میيابد که میتواند به دلیل افزايش دما و درجه بلوغ صورت گیرد .اين يک پديده دياژنتیک است. ترکیب قديمی و ترکیب جديد از لحاظ وزن مولكولی و عدد اتمی يكسان هستند و ايزومر يكديگر میباشند . استریوایزومر stereoisomer
مولكولهايی هستندکه پیوند بین اتمهای آنها شبیه به هم میباشد، به عبارتی فرمول مولكولی يكسانی دارند ولی از لحاظ آرايش فضايی اتمها در يک مولكول با يكديگر متفاوتند.
enantiomer انانتیومر
ترکیباتی هستند با ساختارهای دقیق که تصوير آينهای يكديگر میباشند.
diastereomer دیاستریومر
ترکیباتی هستند که تصوير آينهای يكديگر نیستند.
epimer اپیمر
ترکیباتی هستند که فقط در يكی از کربنهايی که در خارج از حلقه قرار گرفته، با يكديگر اختلاف دارند. وقتی يک موقعیت کربن در دو ترکیب يكسان يكی در موقعیت α و ديگری در موقعیت β قرار دارد .اين دو ترکیب را اپیمر گويند.
chairal center مرکز کایرال
اتمی است که کربن آن از چهار جهت با گروههای مولكولی )عامل( متفاوتی در جزوه شیمی دارویی ۲ باشند. غالبا در استرانها کربن شماره 21 )20C( مهمترين اتم کايرال موجود در ترکیبات بیومارکری استرانها است و در خانواده هوپانها، مرکز کايرال را در موقعیت کربن شماره 22 )22C( میبینید .اپیمرها به دو صورت چپ S و راست R میباشندکه ترکیبات نوع S فرم جزوه بیوشیمی برای کنکور ارشد هستند و ترکیبات نوع R فرم بیولوژيكی هستند. هر چه مقدار اپیمر S بیشتر باشد نشاندهنده بلوغ بیشتر میباشد .از اپیمرها به عنوان شاخص مچوريتی و بلوغ سنگ منشا و نفت استفاده میکنند.
استرولها در مراحل پايانی دياژنز —-ً )( ً :
– – :
– ) (
– ))- ) -(
– ) ۲ به واناديم [Ni/V]، ايزوتوپهای کربن(
5- تعیین تاريخچه حرارتی رسوبات و میزان پختگی ماده آلی )هموهوپان 32MPI ، Ts/Tm ،C29 ، C، نسبت مورتان به هوپان[هوپان/مورتان](
1-تعیین منشا بیولوژیکی
منشا اولنین به گیاهان عالی از نوع نهاندانگان باز میگردد. منشا دينواستران به دينوفلاژلهها بر میگردد. 17C از باکتریها و جلبکهای سبزآبی يا سینوباکتریها نشات گرفته است .22C ناشی از جلبک و فیتوپلانكتونها میباشد. 30C مربوط به اسفنجهای کامبرين زيرين هستند .
2-تعیین محیطهای رسوبی و اکولوژی محیط
گاماسرين شاخص محیطهای بسیار شور و احیايی نظیر لاگون میباشد .اسكوالن به موجودات دريايی نسبتداده میشود و شاخص محیطهای بسیار شور و احیايی است در ضمن اين ترکیب در طیف کروماتوگرام گازی بین آلكانهای 26C و 27C ظاهر میشود .از روی نسبت پريستان به فیتان میتوان به اکسیداسیون و احیايی بودن محیط پی برد )جدول 2(. 27C شاخص موجودات دريايی نظیر جلبک، فیتوپلانكتون، دياتومه و … است .28C شاخص محیط شیرين و جلبک Botryococcus Brunai میباشد .29C مشتق شده از گیاهان عالی خشكی میباشد..
3-تعیین سن زمینشناسی
اولنین شاخص رسوبات کرتاسه و جوان تر است که از تمامی جهان گزارش شده است. دينواستران شاخص رسوبات ژوراسیک میباشد .24-ايزوپروپیلکلستان شاخص رسوبات کامبرين زيرين است که از گزارش شده است.
4-تشخیص مسیر مهاجرت
با استفاده از 29C میتوان به اين مسئله پی برد که نفت موجود در مخزن از سنگ منشايی در اعماق و افقهای پايینتر و يا از سنگ منشايی در اعماق و افقهای بالاتر نشات گرفته است. با استفاده از Ni/V نیز میتوان تا حدودی مسیر مهاجرت را تشخیص داد. میزان واناديم همیشه ثابت باقی میماند، حال با افزايش مسیر مهاجرت نسبت Ni/V کاهش میيابد. گاهی هم بدين منظور از ايزوتوپهای کربن استفاده میشود.
5-تعیین تاریخچه حرارتی رسوبات و میزان پختگی ماده آلی
هموهوپان 32C نسبت به دما بسیار حساس است و برای تعیین بلوغ به کار میرود)(.
– – (%) ±- )(
)(
-)(.